Leefomgeving

Samenwerking in gebiedsontwikkeling blijft versnipperd, terwijl integratie steeds urgenter wordt. Voorbeelden zoals energy‑ en mobiliteitshubs tonen dat het kan, maar een duidelijke ‘integrator’ ontbreekt. Buitenlandse modellen laten zien dat coöperaties en sterke intermediairs samenwerking kunnen dragen. De oproep: ontwikkel duurzame samenwerkingsvormen en betrek partijen vroegtijdig om complexe opgaven echt integraal aan te pakken. Lees meer over Samenwerking in het ruimtelijk domein, op zoek naar de grote 'integrator'

Middelgrote stationsgebieden bieden veel kansen voor woningbouw en economische groei. Experts benadrukken dat deze plekken geen slaapwijken moeten worden, maar levendige bestemmingen met voorzieningen en werkplekken. Voorbeelden zoals Dijk en Waard laten zien dat een gebiedsgerichte, bottom‑up aanpak goed werkt, al vormen beperkte spoorcapaciteit en rijksprioriteiten soms een rem op ontwikkeling.  Lees meer over Verstedelijking middelgrote stations: maak bestemmingen, geen woonwijken

De gebiedsbiografie helpt NOVEX‑gebieden om cultuurhistorie beter te verbinden met grootschalige gebiedsontwikkeling. Uit onderzoek blijkt dat plannen mét een gebiedsbiografie meer concrete verwijzingen naar erfgoed bevatten. Het instrument creëert draagvlak en biedt partijen een gedeeld handelingsperspectief. Succesvolle inzet vraagt om maatwerk, het juiste moment in het proces en passende schaalniveaus. Lees meer over Gebiedsbiografie in de NOVEX-gebieden: erfgoed verbinden met grootschalige gebiedsontwikkeling

Om blootstelling van inwoners aan schadelijke stoffen en hinder te verminderen, laat de provincie Noord-Holland gezondheid zwaarder meewegen in haar beleid en ruimtelijke keuzes. Gedeputeerde Staten (GS) hebben daarvoor het Beleidskader Gezonde leefomgeving opgesteld. De provincie stuurt voortaan nadrukkelijker op het terugdringen van uitstoot en overlast van bedrijven, provinciale wegen en regionale luchthavens waarvoor zij bevoegd gezag is. Daarnaast wordt gezondheid volwaardig meegenomen bij beslissingen over de inrichting van de ruimte, zoals bij woningbouw en bedrijvigheid. Lees meer over Provincie stelt gezonde leefomgeving centraal

De provincie Zuid-Holland lanceert het digitale magazine De Groene Omslag. Het magazine brengt verhalen samen van bewoners, organisaties, scholen, gemeenten en ondernemers die werken aan een natuurinclusieve leefomgeving. Het doel: inspireren met praktijkvoorbeelden en laten zien hoe de natuurinclusieve beweging in de provincie groeit.  Lees meer over Zuid-Holland maakt de Groene Omslag

Terneuzen wil een aantrekkelijke, compacte binnenstad die uitnodigt tot wonen, werken en verblijven. Met breed gedragen uitgangspunten, een integrale visie, duidelijke keuzes en een flink budget werkt de gemeente gericht aan deze ambities. Bewoners, retailers, de cultuursector en vastgoedeigenaren omarmen de plannen. ‘Als je wilt dat dit gaat lukken, moet je ook zelf investeren.’ Lees meer over Herinrichting binnenstad Terneuzen: zo omarmde iedereen de plannen

De hogescholen Van Hall Larenstein en Leiden hebben een handreiking ontwikkeld om water en bodem echt sturend te maken in omgevingsprogramma’s. De aanpak helpt overheden samenhangende keuzes te maken voor de fysieke leefomgeving. Centraal staat de ‘4C‑bloem’, met aandacht voor commitment, systeemgericht werken, samenwerking en continu leren.  Lees meer over Nieuwe handreiking: hoe water en bodem sturend maken in een omgevingsprogramma

Klimaatverandering, bodemdaling en de wooncrisis komen samen in kwetsbare wijken waar ‘niets doen’ geen optie meer is. Maar wie neemt het initiatief en hoe financier je een innovatieve, klimaatadaptieve verdichtingsaanpak in deze wijken? Ontwerp, bestuur en publiek-private investeringen blijken onlosmakelijk verbonden in de zoektocht naar toekomstbestendige buurten.  Lees meer over Tabula scripta: ontwerpen aan een klimaatbewuste aanpak voor kwetsbare wijken

Eindhoven wil de gezondheid van inwoners verbeteren door in alle ruimtelijke plannen te sturen op acht sociale en fysieke indicatoren. Met een omgevingsprogramma brengt de gemeente het sociale en fysieke domein samen om gebiedsgericht te bepalen waar de grootste gezondheidswinst te behalen valt. Door deze datagedreven aanpak kan Eindhoven gerichter werken aan het verkleinen van gezondheidsverschillen en het creëren van een gezonde leefomgeving voor iedereen. Lees meer over Waar sociaal en fysiek samenkomen: Eindhoven stuurt op gezondheid met acht indicatoren

Gezondheid wordt in Eindhoven voortaan gemeten en gewogen per gebied ter grootte van vier voetbalvelden. Met het Omgevingswetprogramma Gezonde Leefomgeving 2026–2035 introduceert de stad een gezondheidskaart met duizenden zeshoeken. Die schaal maakt het mogelijk om gezondheid concreet mee te wegen in gebiedskaders, tenders en vergunningen.   Lees meer over Eindhoven borgt doelen Omgevingsvisie met innovatieve kaart

Natuurlijke bodemsanering biedt in specifieke gevallen een alternatief voor traditionele ingrepen. Dat toont De Ceuvel in Amsterdam. De aanpak daar kan een uitkomst bieden voor een deel van de ongeveer 25.000 locaties met vervuilde grond. Dat kan niet alleen veel kosten besparen; het project in het Amsterdamse transformatiegebied Buiksloterham toont ook hoe de ruimte boven de verontreinigde grond alsnog gebruikt kan worden.  Lees meer over Duurzame stadsvernieuwing op vervuilde grond: lessen uit Amsterdam-Noord

Dr. Helen Toxopeus van de Universiteit Utrecht doet veel onderzoek naar de impact van groen op de leefbaarheid van de stad, meer specifiek over natuur in de stad. Ze is binnen de Utrecht School of Economics als universitair hoofddocent verbonden aan de onderzoeksgroep 'Strategie, organisatie en ondernemerschap'. "Stedelijk groen werd altijd gezien als een kostenpost op de begroting bij de afdeling groen, maar er vindt duidelijk een verschuiving plaats. Er wordt inmiddels veel meer gekeken naar natuur als strategische investering." Lees meer over 'Het denken over vergroenen van de stad verschuift'

In opdracht van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed sprak Teun van den Ende de afgelopen maanden in zes steden met bewoners over hun wijk. De hoofdvraag van het onderzoek kwam voort uit het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid: Hoe dragen investeringen in de kwaliteit van de openbare ruimte en het aanwezige cultureel erfgoed bij aan de leefbaarheid, veiligheid en gemeenschapszin voor bewoners in kwetsbare wijken? In dit vijfde en laatste artikel wordt de balans opgemaakt van dit verkennende onderzoek. Lees meer over Erfgoed en leefbaarheid: een bredere blik op de wijkaanpak

Roken is de grootste vermijdbare oorzaak van vroegtijdige sterfte en chronische ziekten zoals hart- en longaandoeningen. Veel rokers willen graag stoppen, maar vooral mensen met een lagere sociaaleconomische positie vinden minder makkelijk de weg naar passende ondersteuning. Een wijkaanpak waarbij gezondheids- en sociale problemen gezamenlijk worden aangepakt, kan het stoppen met roken stimuleren. Co-creatie tussen bewoners en professionals is daarbij een succesfactor. In twee rapporten laten Platform31 en het Trimbos instituut zien welke activiteiten in de wijk kunnen worden ingezet om stoppen met roken effectief aan te kunnen pakken. Lees meer over Stoppen met roken vraagt om een wijkaanpak: dit zijn de succesfactoren

Stedelijk groen is geen luxe, maar een slimme investering die helpt tegen hitte, wateroverlast en sociale problemen. Groene maatregelen zoals parken, groene daken en bomen leveren klimaatwinst, gezondheid en hogere leefbaarheid op, maar vragen om samenwerking tussen bewoners, gemeenten en andere partijen. Tegelijk moet beleid rekening houden met rechtvaardigheid, omdat vergroening soms leidt tot hogere huren en verdringing van kwetsbare bewoners.  Lees meer over Natuur in de stad als slimme investering

Om te onderzoeken hoe overheden tot samenhangende maatregelen rond water en bodem kunnen komen om de leefomgeving te beschermen en te ontwikkelen, hebben twee hogescholen praktijkgericht onderzoek verricht. De ontstane handreiking moet helpen bij complexe ruimtelijke opgaven met behulp van een interbestuurlijk omgevingsprogramma, waarin water en bodem een sturende rol hebben.  Lees meer over Handreiking voor overheden: omgevingsprogramma water en bodem sturend

De regio Noord-Holland Noord presenteert een tussentijdse stand van het Ontwikkelperspectief, waaraan 19 overheden samenwerken om richting te geven aan de ruimtelijke ontwikkeling. Partners kunnen nu reageren op het overdrachtsdocument; hun input wordt verwerkt in de conceptversie die in het najaar van 2026 wordt besproken. Het definitieve perspectief wordt naar verwachting eind 2026 vastgesteld.  Lees meer over Overdrachtsdocument Ontwikkelperspectief Noord-Holland Noord

Stadsverlichting voldoet in 2026 niet langer met fel, blauw licht, zeggen lichtexperts. Gemeenten staan voor opgaven rond biodiversiteit, gezondheid én het veiligheidsgevoel van onder meer vrouwen. Dat vraagt volgens de experts onder andere om warmer licht, andere plaatsting en opstelling en slimme systemen. In onder meer Hengelo, Het Hogeland en Amsterdam ontstaan de eerste lichtende voorbeelden.  Lees meer over Oud lichtdenken werkt niet meer: wit en fel licht remt ruimtelijke opgaven

De gemeente Amsterdam heeft een compromis bereikt met chemiebedrijf Ketjen over de bouw van woningen in het Hamerkwartier. Het gaat om alle bestemmingsplannen, waaronder die voor de Hamerkop en het Draka-terrein, laat een woordvoerder van de gemeente Amsterdam weten. Naar verwachting start de bouw van de eerste woningen in 2027.  Lees meer over Amsterdam en chemiebedrijf akkoord over woningbouw Hamerkwartier

Gemeenten kunnen fastfoodvestigingen rond scholen niet weigeren op basis van volksgezondheid. De Omgevingswet biedt alleen indirecte aanknopingspunten, onder meer via ruimtelijke kwaliteit of verkeer. Provincie en gemeente Groningen hebben donderdag in Den Haag gepleit voor een brede Voedselwet die gemeenten op grond van volksgezondheid juridische mogelijkheden geeft om in te grijpen in het vestigingsbeleid.  Lees meer over Provincie en gemeente Groningen: gezonde voedselomgeving vereist landelijke kaders