Leefomgeving

De Randstedelijke Rekenkamer concludeert dat de provincies Flevoland, Noord‑Holland, Utrecht en Zuid‑Holland waterbelangen wel goed in beeld brengen, maar nog onvoldoende duidelijke keuzes maken in de ruimtelijke ordening. Door toenemende druk op het watersysteem worden keuzes over o.a. waterbeschikbaarheid en bodemdaling urgenter, terwijl provincies hierin nog essentiële stappen moeten zetten. De Rekenkamer adviseert om politieke keuzes explicieter te wegen, structureel te begroten en nauwer samen te werken met waterschappen en andere provincies.  Lees meer over Rekenkamer: druk op watersysteem vraagt om keuzes door provincies

De aanleg van nieuw bos blijft sterk achter bij de doelen uit de Bossenstrategie, vooral door gebrek aan rijkssturing en trage vergunningprocedures. Grondeigenaren en natuurorganisaties zien kansen in nieuwe verdienmodellen zoals bomenteelt, maar wijzen ook op hoge grondprijzen en politieke onzekerheid. Experts benadrukken dat versnelling nodig is en dat ook tuinen en overgangsgebieden rond natuurgebieden kunnen bijdragen aan vergroening. Lees meer over Aanplant nieuw bos hapert

Parallel plannen versnelt gebiedsontwikkeling doordat voorbereidende stappen gelijktijdig worden uitgevoerd in plaats van na elkaar. Pilots tonen aan dat projecten jaren tijdwinst kunnen boeken wanneer besluitvorming, informatie-uitwisseling en deelprocessen vroeg en kort-cyclisch worden georganiseerd. Gemeenten en Rijk schalen de methode nu op, maar succes vraagt om strak procesontwerp, mandaat, en het vroeg oplossen van complexe knelpunten met experts en omwonenden. Lees meer over Hoe parallel plannen gemeengoed wordt in gebiedsontwikkeling

P+R-locaties zijn geen snel te realiseren oplossing om minder autoverkeer te laten doorrijden naar de binnenstad. De weerstand tegen nieuw parkeerbeleid, een dominant thema bij de recente lokale verkiezingen, nemen ze ook niet zomaar weg. Toch zien Groningen, Rotterdam en Eindhoven meerwaarde in uitbreiding en het vergroten van P+R-capaciteit. De focus ligt daarbij vooral op bezoekers en forenzen, niet op bewoners. Lees meer over Populariteit P+R groeit mee met autoluwere stad

Veel kerkgebouwen staan onder druk, waardoor herbestemming vaak leidt tot commerciële functies waar later spijt over ontstaat. Door kerken actief mee te nemen in gebiedsontwikkeling ontstaan combinaties van wonen, maatschappelijke functies en ruimte voor nieuwe geloofsgemeenschappen, wat zowel het gebouw als de buurt versterkt. Succesvolle voorbeelden laten zien dat initiatief van onderop werkt, maar dat gemeenten een actievere rol moeten nemen om verval en ongewenste verkoop te voorkomen. Lees meer over De comeback van het kerkgebouw in gebiedsontwikkeling

Gezondheidsverschillen blijken vooral op wijkniveau zichtbaar te worden, waardoor gemeentelijke gemiddelden belangrijke lokale problemen verhullen. De AMIGO‑analyse laat zien dat wijken en regio’s sterk uiteenlopende gezondheidsprofielen hebben, variërend van mentale druk in steden tot fysieke problemen in perifere gebieden. Dit vraagt om gebiedsgerichte aanpakken waarbij gemeenten sturen op samenhangende patronen in plaats van losse indicatoren.  Lees meer over Gezondheid verschilt per wijk: nieuw inzicht met AMIGO

Ouderen ervaren steeds vaker onveiligheid op straat, mede door zichtbare maatschappelijke onrust en incidenten in de publieke ruimte. Hoewel landelijke cijfers laten zien dat 65-plussers zich gemiddeld het minst onveilig voelen, benadrukt de minister dat straatveiligheid extra aandacht vraagt. Het kabinet investeert daarom in meer zichtbare agenten, versterking van het gezag op straat en lokale maatregelen om de veiligheidsbeleving van ouderen te verbeteren. Lees meer over Ouderen voelen zich onveilig: kabinet wil veiligheid op straat versterken

De Gezond Groen Wijzer helpt gemeenten om niet alleen naar de hoeveelheid groen te kijken, maar naar welk type groen voor welke doelgroep het meeste gezondheidswinst oplevert. Het instrument onderscheidt 14 groentypen en koppelt die aan effecten, doelgroepen en randvoorwaarden, zodat gemeenten gerichter kunnen afwegen bij ontwerp, beheer en schaarse ruimte. Het maakt vooral de waarde van kleine, nabijgelegen groene plekken zichtbaar, al blijft lokaal maatwerk noodzakelijk. Lees meer over RIVM helpt gemeenten kiezen voor gezond groen

Filosoof Dirk-Jan Laan laat in dit essay zien dat absolute, relatieve en relationele ruimte elk tot een andere inrichting van de stad leiden. Deze perspectieven bepalen welke gebruikers en bewegingen centraal staan en welke waarden daardoor zichtbaar of juist onzichtbaar worden. De auteur benadrukt dat gebiedsontwikkelaars zich bewuster moeten zijn van deze impliciete keuzes omdat elke benadering andere effecten heeft op de openbare ruimte. Lees meer over Essay Hoe ruimte de stad vormt

Bij het notaoverleg over de Ontwerpnota Ruimte in de Tweede Kamer zijn een reeks moties ingediend waar op dinsdag 7 april over werd gestemd. Er was onder ander steun voor een motie van SGP, BBB en ChristenUnie waarin het kabinet wordt gevraagd in gesprek te gaan met betrokkenen, zoals provincies, om te bezien waar ingezet kan worden op dubbel ruimtegebruik, en specifiek voor de toepassing van agri-PV obstakels weg te nemen en passende randvoorwaarden te scheppen. Lees meer over Reeks moties aangenomen bij debat over Ontwerpnota Ruimte

Parallel wijzigen van het omgevingsplan blijkt in de praktijk nog steeds beperkt mogelijk en technisch complex, waardoor veel gemeenten het mijden. De huidige STOP‑standaard ondersteunt slechts volgtijdelijk publiceren, en volledige functionaliteit komt pas beschikbaar met versie 1.4.1, die de komende jaren stapsgewijs wordt ingevoerd. Gemeenten zoeken daarom alternatieve routes zoals veegbesluiten of BOPA‑procedures, terwijl de organisatorische coördinatie en foutgevoeligheid grote knelpunten blijven. Lees meer over Omgevingswet: parallel wijzigen nog altijd beperkt

Water kan niet alleen worden gezien als risico, maar ook als uitgangspunt voor het ontwerp van veilige en groene woongebieden. Nederland moet natuurlijke waterdynamiek leren accepteren en integreren in ontwerpen. Dat blijkt uit het onderzoek van Diya Sharma. Haar scriptie Waterscapes of resilience won de Scriptieprijs Delfland 2026 van Hoogheemraadschap van Delfland.  Lees meer over Vijf vragen over toekomstbestendig bouwen in waterlandschappen

Hoeksche Waard kiest voor een aanpak waarin biodiversiteit structureel wordt verankerd in beleid, beheer en ruimtelijke ontwikkeling, omdat natuurherstel meerdere bestuursperiodes nodig heeft. De gemeente werkt met instrumenten zoals een vernieuwd handboek beheer, Basiskwaliteit natuur en een uitvoeringsagenda die natuur en klimaatadaptatie koppelt aan dagelijkse beheerkeuzes. Bewoners worden actief betrokken via praktische middelen zoals Tuinrangers, een Tegeltaxi en subsidies, zodat vergroening stap voor stap en blijvend kan groeien. Lees meer over ‘Biodiversiteit overstijgt bestuursperiodes’

Werken aan stedelijke gebiedstransformaties is per definitie een samenspel van publieke, private en maatschappelijke partijen. Geen enkele partij kan het alleen. Tegelijkertijd verschillen belangen, tempo’s en verantwoordelijkheden, en veranderen omstandigheden continu. Samenwerken is daarmee noodzakelijk, maar zeker niet vanzelfsprekend. In die dynamiek duikt één begrip steeds opnieuw op: vertrouwen. Lees meer over Essay Samenwerken aan vertrouwen in gebiedstransformaties

Bewonersparticipatie is in veel binnenstedelijke gebiedsontwikkelingen een van de toverwoorden, maar komt in kwetsbare wijken amper van de grond. Niet uit onwil, maar omdat wonen, werk en zorgen om rond te komen voorgaan. Gemeenten kunnen dat patroon doorbreken door een vergeten actor een sleutelrol te geven, stelt sociaal onderzoeker Miranda Cornelisse. “Juist de lokale ondernemer bevindt zich op het snijvlak van systeem- en leefwereld.” Lees meer over Geef lokale ondernemers een rol in bewonersparticipatie

Beleid wordt steeds vaker gemaakt op basis van data. Digitale tweelingen geven inzicht in ontwikkelingen van buurten en wijken en de Omgevingswet zorgt ervoor dat vrijwel alle besluitvorming en vergunningsverlening wordt gedigitaliseerd. Dat kan alleen als de basisdata op orde is. Bij de wijk- en buurtindeling die het CBS gebruikt om data te tonen, blijkt dat niet altijd het geval. Lees meer over Gebrekkige wijk- en buurtindeling belemmert digitalisering

De Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) bracht in 2025 vijf adviezen uit over uiteenlopende thema’s in het fysieke domein. In het jaarverslag 2025 komt de Raad terug op de vijf adviezen van 2025. Een deel van de adviezen heeft directe relevantie voor gemeenten. Bijvoorbeeld het advies over bouwen met duurzame materialen en het advies over eerlijk verduurzamen.  Lees meer over Rli pleit voor eerlijker verduurzaming en brede waardendialogen

Woningbouw, functiemenging en ruimte voor lichtere bedrijvigheid dreigen in de knel te raken door het Zuid-Hollandse voorstel om ruimte voor bedrijven in hogere milieucategorieën te borgen. Daarvoor waarschuwen onder meer de wethouders van de gemeenten Delft, Leiden en Rijswijk. Ze willen dat de provincie pas op de plaats maakt.  Lees meer over 'Zuid-Hollands plan voor behoud zware industrie frustreert woningbouw'

Hoe kan gebiedsontwikkeling minder op economische groei gericht worden en meer op maatschappelijke waarde? Die vraag staat centraal in het onderzoek van AMS, And the People en BURA. Het Marineterrein in het centrum van Amsterdam moet een testcase voor coöperatieve gebiedsontwikkeling worden. De betrokken partijen presenteerden de eerste resultaten met uitgangspunten voor een alternatieve manier van ontwikkelen.   Lees meer over Marineterrein Amsterdam als testcase voor coöperatieve gebiedsontwikkeling

In het NOVEX-gebied Zwolle worden de komende jaren 50.000 woningen gebouwd. De regio is als delta kwetsbaar voor klimaatverandering. Met een ‘Regionale Sponsstrategie’ verkennen waterexperts en ruimtelijk strategen waar het beter is om niet te bouwen, maar ook waar verstedelijking juist op een slimme manier kan bijdragen aan een robuust bodem- en watersysteem. Lees meer over Water en bodem sturend vraagt meer ruimtelijk denken in het waterdomein