Leefomgeving

De oude groeikernen zoals Almere en Zoetermeer kampen met verouderde woningen, voorzieningen en sociale problemen door hun snelle groei in de jaren zestig en zeventig. Burgemeesters pleiten daarom voor een groot rijksinvesteringsprogramma om deze achterstanden weg te werken. Ze vragen om honderden miljoenen tot miljarden euro’s om hun steden te vernieuwen en toekomstbestendig te maken. Lees meer over Groeipijn in oude groeikernen Almere en Zoetermeer

Tussen 2018 en 2040 groeit Delft met vijftienduizend woningen en tienduizend banen. De stad wil dit binnenstedelijk oplossen. Met voldoende maatschappelijke voorzieningen en een goede openbare ruimte. Hoe vlieg je dit intern aan? Met stedelijk programmeren: integraal en multidisciplinair samenwerken op gebiedsniveau. De gemeente Delft past deze werkwijze al vijf jaar toe. Planoloog Wouter Zweerink blikt terug. “We kunnen nu veel beter afwegen waar op welke plek behoefte aan is.” Lees meer over Integraal sturen in de praktijk: vijf jaar stedelijk programmeren in Delft

Steeds meer steden geven water opnieuw ruimte: Rotterdam, Eindhoven, Zwolle en Utrecht gebruiken singels, wadi’s en bovengronds water om wateroverlast, droogte en hittestress op te vangen. Door water als vertrekpunt te nemen ontstaan robuustere watersystemen die tegelijk bijdragen aan biodiversiteit, verkoeling en verblijfskwaliteit. Gemeenten benadrukken dat deze ingrepen tijd, ruimte en koppeling met andere opgaven vragen, maar essentieel zijn voor een klimaatbestendige stad. Lees meer over Steden geven water opnieuw ruimte: zonder blauw geen groen

De oppervlakte aan voedselbossen in Nederland is de afgelopen 5 jaar sterk gegroeid. Dat blijkt uit een recent nieuwsbericht van het CBS. Noord-Brabant speelt daarin een hoofdrol. Onze provincie heeft het grootste oppervlak aan voedselbossen van Nederland en loopt voorop in innovatie en ontwikkeling. Brabant laat zien dat voedselproductie en natuur hand in hand kunnen gaan.  Lees meer over Brabant koploper in voedselbossen

Gemeenten kunnen scholen, sportvelden en andere voorzieningen beter borgen in gebiedsontwikkelingen door steviger te onderhandelen. Dat was de kern van een webinar van Natuur & Milieu over de aanwezigheid van en toegang tot voorzieningen. Volgens de sprekers hebben gemeenten die sturingsinstrumenten al in handen. Lees meer over 'Basisvoorzieningen niet onderhandelbaar bij gebiedsontwikkeling'

Gemeenten kampen met een ernstig tekort aan omgevingsprofessionals, waardoor uitvoering van de Omgevingswet stokt en vergunningverlening vertraagt. Vooral kleinere gemeenten kunnen nauwelijks toepasbare regels opstellen en hebben te weinig juridisch, technisch en participatie‑personeel om nieuwe wettelijke taken uit te voeren. Door vergrijzing, hoge werkdruk en beperkte instroom blijft het capaciteitsprobleem structureel, terwijl digitalisering en het DSO juist méér expertise vragen. Lees meer over Omgevingswet: personeelstekort nekt gemeenten

De PBL‑stresstest laat zien dat ruimtedruk vooral botst met kwetsbare natuur-, water- en landschapsgebieden, met de grootste spanningen in de Randstad en recreatieregio’s zoals Drenthe. Door verschillende toekomstscenario’s te combineren wordt zichtbaar waar verstedelijking, energie-infrastructuur en recreatie elkaar het sterkst raken als meerdere claims tegelijk toenemen. De studie benadrukt dat bescherming versnipperd is en dat duidelijke keuzes in de Nota Ruimte nodig zijn om te bepalen hoeveel risico acceptabel is en wie waarvoor verantwoordelijk is. Lees meer over Stresstest kwetsbare gebieden legt ruimtelijke spanningen bloot

De provincie Noord-Holland werkt aan een nieuwe omgevingsvisie die richting geeft aan de ontwikkeling van de provincie tot 2050. In deze visie staat hoe Noord-Holland wil omgaan met grote opgaven als woningbouw, klimaatverandering, natuurherstel en de energietransitie. De provincie wil de Wieringermeer ontwikkelen tot een gebied waar landbouw, energie en economie samenkomen, terwijl tegelijkertijd geïnvesteerd wordt in waterveiligheid, landschap en leefbaarheid.  Lees meer over Landbouw, energie en water komen samen in de Wieringermeer

De provincie Noord‑Holland weigert Waterland ontheffing voor het plan Ilpenstein, waardoor de bouw van honderd woningen, voorzieningen en een hotel in het buitengebied bij Ilpendam niet doorgaat. Volgens de provincie sluit het plan niet aan op bestaande bebouwing en is de noodzaak voor leefbaarheid en woningvoorraad onvoldoende onderbouwd. Ook de ontsluiting van het gebied en benodigde vergunningen wegen mee, waardoor het voorstel in zowel de Statencommissie als Provinciale Staten onvoldoende steun kreeg. Lees meer over Een nieuw dorp in het buitengebied mag niet van Noord-Holland

Water en bodem bepalen steeds vaker niet alleen de structuur van nieuwe wijken, maar ook de maat en vorm van afzonderlijke bouwblokken. In Almere Pampus en op Strandeiland leidt dit tot blokken die zich aanpassen aan landschap, mobiliteit, klimaat en gebruikskwaliteit. Ontwerpers werken daardoor met flexibelere bloktypen waarin variatie, groen en collectieve ruimtes centraal staan. Lees meer over Water en bodem sturen ook ‘het ideale bouwblok’

Minister Van Essen van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur heeft de officiële status verleend aan Nationaal Park Hollandse Duinen op basis van de aanvraag die provincie Zuid-Holland namens de ruim 60 partners bij het ministerie heeft ingediend. Hollandse Duinen is het eerste volledig in Zuid-Holland gelegen nationaal park en omvat de brede kuststrook van Hoek van Holland tot Hillegom. Het gebied is een duin- en strandwallenlandschap met een enorme biodiversiteit. Er zijn meer dan 7000 verschillende soorten planten en dieren te vinden.  Lees meer over Officiële status Nationaal Park voor Hollandse Duinen

Nederland in 2050 hangt volgens het ministerie sterk af van keuzes die nu worden gemaakt over wonen, natuur en infrastructuur. Jongeren dachten hierover mee tijdens het evenement Ruimte voor Jong Nederland, waar 150 studenten en young professionals ruimtelijke dilemma’s bespraken en 1.500 jongeren online hun perspectief deelden. Het evenement bouwt voort op eerdere sessies waarin jongeren hun ideeën voor de toekomstige inrichting van Nederland formuleerden.  Lees meer over Jongeren over Nederland in 2050

De plannen van de Tweede Kamer om te onderzoeken of nieuw land kan worden gewonnen in het Markermeer, stuiten op kritiek van Natuurmonumenten. De organisatie ziet niets in een nieuwe stad in het beschermde natuurgebied. Het Markermeer heeft een status als Natura 2000-gebied en is belangrijk voor vogels, vissen en planten. Ook heeft het meer een functie als zoetwaterbuffer voor Nederland. Lees meer over Natuurmonumenten kritisch op plan voor stad in Markermeer: 'Natuur heeft al weinig ruimte'

De Rli waarschuwt dat Nederland zonder direct ingrijpen niet verzekerd blijft van voldoende, schoon en betaalbaar drinkwater, door klimaatverandering, vervuiling en groeiende vraag. Een gezond zoetwatersysteem vraagt om gezamenlijke actie van rijk, provincies, gemeenten en drinkwaterbedrijven, vastgelegd in een nationale drinkwaterstrategie met duidelijke ruimteclaims en financiële betrokkenheid van het Rijk. Daarnaast adviseert de Rli om tarieven eerlijk te verhogen en volledig naar gebruik te laten betalen, zodat investeringen en waterbesparing haalbaar blijven.  Lees meer over Rli publiceert advies: Zonder ingrijpen nu hebben we straks niet genoeg drinkwater

Gemeenten bezitten 43 procent van de grond in de bebouwde kom, vooral door wegen, groen en andere openbare ruimte, gevolgd door particulieren met 36 procent. Dat blijkt uit onderzoek van het Kadaster naar het eigendom van de Nederlandse grond. Bedrijventerreinen zijn voor meer dan de helft in handen van bedrijven, terwijl infrastructuur vrijwel volledig eigendom is van overheden en waterschappen. Het Kadaster laat zien dat eigendom sterk verschilt per categorie en provincie, maar dat overheid en particulieren overal de dominante groepen blijven. Lees meer over Van wie is Nederland?

Functiemenging heeft zich in de afgelopen decennia ontwikkeld tot een dominante benadering binnen binnenstedelijke gebiedsontwikkeling. Het combineren van wonen, werken, horeca en voorzieningen wordt vaak gezien als dé route naar levendige, toekomstbestendige steden. Deze benadering sluit aan bij ambities rond verdichting, duurzaamheid en efficiënt ruimtegebruik. De vraag is echter in hoeverre de huidige invulling van functiemenging daadwerkelijk leidt tot de beoogde stedelijke dynamiek, zo betoogt Marck Eichner. Lees meer over Functiemenging in het ruimtelijk domein, van vastgoedlogica naar gebiedslogica

De Randstedelijke Rekenkamer concludeert dat provincies hun rol als gebiedsregisseur voor waterbelangen redelijk goed vervullen, maar dat de urgentie van de wateropgaven vraagt om duidelijkere keuzes en steviger sturing. Hoewel provincies partijen goed bij elkaar brengen, blijven lastige afwegingen rond drinkwater, waterveiligheid, natuur en woningbouw vaak liggen, waardoor strategische keuzes vooruit worden geschoven. Het PBL adviseert provincies om waterbelangen eerder, explicieter en technisch neutraal in beeld te brengen, zodat politieke besluitvorming tijdig en onderbouwd kan plaatsvinden.  Lees meer over ‘De polder werkt, maar dat is nog niet genoeg’

De bouw van tienduizenden woningen in Nederland loopt vertraging op door regels rond zogeheten spuitvrije zones. Gemeenten hanteren vaak een minimale afstand van 50 meter tussen nieuwe woningen en landbouwgrond, omdat bestrijdingsmiddelen een gevaar vormen voor de gezondheid van omwonenden. Dat leidt tot vertragingen bij nieuwbouw, terwijl er in de praktijk lang niet altijd sprake is van gezondheidsrisico's. Gemeenten willen daarom nieuwe wetgeving.  Lees meer over Spuitvrije zones belemmeren bouw van tienduizenden woningen in zeker 40 gemeenten

Harlingen kan niet richting de Waddenzee uitbreiden, maar moet wel vooruit. Binnen de grenzen van Natura 2000 en Unesco Werelderfgoed zoeken de gemeente Harlingen, provincie Fryslân en Wetterskip Fryslân naar oplossingen voor een veiligere havenmond, verouderde sluizen, toeristische druk, verzilting en vismigratie. Het Integraal Ruimtelijk Ontwikkelingsperspectief brengt die opgaven samen in één plan voor de kustzone.  Lees meer over Koppelkansen aan de Waddenzee: Harlingen bouwt aan de toekomst

Bureau BMC heeft de ‘Transformatiekaders’ onderzocht die de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed vier jaar geleden introduceerde. In dit artikel bespreekt onderzoeker Simone Diegenbach de werking van de handreiking en verkent ze de brede toepassing van erfgoedwaarde bij grote ruimtelijke opgaven, zoals de transitie van landschappen, energietransitie of bij grootschalige woningbouw.  Lees meer over Transformatiekaders bij erfgoed, geen ‘kader’ maar juist ‘ruimte’