Leefomgeving

Roken is de grootste vermijdbare oorzaak van vroegtijdige sterfte en chronische ziekten zoals hart- en longaandoeningen. Veel rokers willen graag stoppen, maar vooral mensen met een lagere sociaaleconomische positie vinden minder makkelijk de weg naar passende ondersteuning. Een wijkaanpak waarbij gezondheids- en sociale problemen gezamenlijk worden aangepakt, kan het stoppen met roken stimuleren. Co-creatie tussen bewoners en professionals is daarbij een succesfactor. In twee rapporten laten Platform31 en het Trimbos instituut zien welke activiteiten in de wijk kunnen worden ingezet om stoppen met roken effectief aan te kunnen pakken. Lees meer over Stoppen met roken vraagt om een wijkaanpak: dit zijn de succesfactoren

In opdracht van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed sprak Teun van den Ende de afgelopen maanden in zes steden met bewoners over hun wijk. De hoofdvraag van het onderzoek kwam voort uit het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid: Hoe dragen investeringen in de kwaliteit van de openbare ruimte en het aanwezige cultureel erfgoed bij aan de leefbaarheid, veiligheid en gemeenschapszin voor bewoners in kwetsbare wijken? In dit vijfde en laatste artikel wordt de balans opgemaakt van dit verkennende onderzoek. Lees meer over Erfgoed en leefbaarheid: een bredere blik op de wijkaanpak

De gemeente Amsterdam heeft een compromis bereikt met chemiebedrijf Ketjen over de bouw van woningen in het Hamerkwartier. Het gaat om alle bestemmingsplannen, waaronder die voor de Hamerkop en het Draka-terrein, laat een woordvoerder van de gemeente Amsterdam weten. Naar verwachting start de bouw van de eerste woningen in 2027.  Lees meer over Amsterdam en chemiebedrijf akkoord over woningbouw Hamerkwartier

Stadsverlichting voldoet in 2026 niet langer met fel, blauw licht, zeggen lichtexperts. Gemeenten staan voor opgaven rond biodiversiteit, gezondheid én het veiligheidsgevoel van onder meer vrouwen. Dat vraagt volgens de experts onder andere om warmer licht, andere plaatsting en opstelling en slimme systemen. In onder meer Hengelo, Het Hogeland en Amsterdam ontstaan de eerste lichtende voorbeelden.  Lees meer over Oud lichtdenken werkt niet meer: wit en fel licht remt ruimtelijke opgaven

Om te onderzoeken hoe overheden tot samenhangende maatregelen rond water en bodem kunnen komen om de leefomgeving te beschermen en te ontwikkelen, hebben twee hogescholen praktijkgericht onderzoek verricht. De ontstane handreiking moet helpen bij complexe ruimtelijke opgaven met behulp van een interbestuurlijk omgevingsprogramma, waarin water en bodem een sturende rol hebben.  Lees meer over Handreiking voor overheden: omgevingsprogramma water en bodem sturend

De regio Noord-Holland Noord presenteert een tussentijdse stand van het Ontwikkelperspectief, waaraan 19 overheden samenwerken om richting te geven aan de ruimtelijke ontwikkeling. Partners kunnen nu reageren op het overdrachtsdocument; hun input wordt verwerkt in de conceptversie die in het najaar van 2026 wordt besproken. Het definitieve perspectief wordt naar verwachting eind 2026 vastgesteld.  Lees meer over Overdrachtsdocument Ontwikkelperspectief Noord-Holland Noord

Gemeenten kunnen fastfoodvestigingen rond scholen niet weigeren op basis van volksgezondheid. De Omgevingswet biedt alleen indirecte aanknopingspunten, onder meer via ruimtelijke kwaliteit of verkeer. Provincie en gemeente Groningen hebben donderdag in Den Haag gepleit voor een brede Voedselwet die gemeenten op grond van volksgezondheid juridische mogelijkheden geeft om in te grijpen in het vestigingsbeleid.  Lees meer over Provincie en gemeente Groningen: gezonde voedselomgeving vereist landelijke kaders

De provincie wijzigt de grenzen van werkingsgebieden in de Omgevingsverordening Noord-Holland. Daarin staan alle provinciale regels voor de inrichting van de ruimte. De werkingsgebieden geven aan welke regels waar gelden, welke activiteiten zijn toegestaan en onder welke voorwaarden. Zo is per gebied duidelijk wat wel en niet mogelijk is. De wijzigingen liggen begin maart ter inzage en worden naar verwachting in juli 2026 van kracht. Lees meer over Provincie wijzigt grenzen van 45 locaties in Noord-Holland

Veel omgevingsplannen bevatten geen verplicht milieueffectrapport (MER), terwijl ze wel grootschalige en milieubelastende ontwikkelingen mogelijk maken, waardoor deze plannen juridisch kwetsbaar zijn. Door het ontbreken van een MER kunnen tegenstanders relatief eenvoudig via de Raad van State een plan laten vernietigen, wat leidt tot forse vertraging en extra kosten voor gemeenten. Experts benadrukken dat gemeenten vaak ten onrechte denken dat een MER niet nodig is, terwijl juist het ontbreken ervan uiteindelijk meer risico’s en vertraging veroorzaakt. Lees meer over Veel omgevingsplannen missen verplicht milieueffectrapport

Steden als Utrecht en Den Haag verankeren collectieve ruimte steeds nadrukkelijker in hun hoogbouwbeleid. Met normen, tenders en gebiedsorganisatie proberen zij ‘verticale buurten’ te stimuleren. Tegelijk plaatst de voorzitter van de BNSP vraagtekens bij de maakbaarheid ervan. ‘Ontwerpen van gemeenschappelijke ruimte maakt nog geen buurt.’  Lees meer over Zo sturen gemeenten op verticale buurten

Het CBS zet dit jaar volop in op het versterken van de regionale datakracht van Nederland. In nauwe samenwerking met gemeenten, provincies en koepelorganisaties worden regionale statistieken uitgebreid en op steeds meer plaatsen zichtbaar met als doel dat genoemde partijen dit kunnen gebruiken voor hun beleid. In 2026 ligt de focus onder meer op regionale inzichten in wonen, verhuizen en woningprijzen, en op regionale economische cijfers zoals over arbeidsproductiviteit. Ook worden veiligheids- en armoedestatistieken verder uitgebreid voor alle gemeenten. Lees meer over Steeds meer statistieken ook voor wijken en buurten beschikbaar

Er komt een strenger geurbeleid voor veehouderijen binnen de Omgevingswet. Een rechterlijke uitspraak en aangenomen moties in de Tweede Kamer hebben de urgentie om de geurnormen aan te passen vergroot. In het participatietraject van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft LTO gepleit voor het tegengaan van geurhinder en ruimte voor maatwerk door gemeenten. Anders komen bijvoorbeeld multifunctionele bedrijven in de knel. Lees meer over Strenger geurbeleid raakt ook multifunctionele landbouw

Gemeente Den Haag start in de Denneweg een proef met digitaal te reserveren laad- en losplaatsen. Ondernemers boeken een tijdslot via een app, terwijl sensoren het gebruik meten. De pilot moet de druk op de openbare ruimte verlagen en verkeersveiligheid verbeteren. Meer steden overwegen deze aanpak. ‘De meeste impact is te behalen door te focussen op bouw- en binnenstadlogistiek.’  Lees meer over Proef beter gebruik schaarse ruimte in winkelstraten

Gemeenten zijn weer veel actiever bezig met het kopen van grond, zo blijkt uit onderzoek van BNR, met behulp van data-analyses van vastgoedadviseur Savills. Bewijs hiervoor is de massale inzet van het zogeheten voorkeursrecht, dat eigenaren verplicht om grond eerst aan gemeenten aan te bieden wanneer ze die willen verkopen. Gemeenten kochten de afgelopen jaren ook jaarlijks meer grond dan voor 2019. Lees meer over Gemeenten gaan weer voor grondbezit: voorkeursrecht ‘explosief’ ingezet

In veel gebiedsontwikkelingen krijgen water‑ en bodembelangen onvoldoende gewicht doordat de kosten nu bij ontwikkelaars liggen terwijl de baten pas later en bij andere partijen terechtkomen. Daardoor blijven maatregelen tegen droogte, hitte en wateroverlast vaak liggen, zeker wanneer grondexploitaties financieel onder druk staan. De auteurs pleiten voor een actievere financiële rol van gemeenten en waterschappen, zodat deze langetermijnbelangen structureel kunnen worden meegenomen in plannen. Lees meer over Droge voeten bij een grondexploitatie die onder water staat

De voorzitters van de NVTL en de BNSP waarschuwen dat gebiedsontwikkeling vastloopt als groei het vertrekpunt blijft. In gesprekken met Joeri de Bekker en Eric van der Kooij schuift de aandacht naar leefkwaliteit, biodiversiteit en koersvast opdrachtgeverschap. Volgens beide verenigingen vraagt dit om harde keuzes en soms een ‘nee’. Lees meer over Voorzitters NVTL en BNSP: ‘Alleen groei is geen optie meer’

Boodschappencentra kunnen hun toekomstbestendigheid vergroten door meer ruimte te creëren voor supermarkten, horeca, fitness, pakketpunten en andere voorzieningen, én door extra laad- en losplekken, parkeerruimte en groen toe te voegen. Uit onderzoek van Sweco, uitgevoerd in opdracht van Topsector Logistiek en in samenwerking met het Vakcentrum, blijkt dat dit vooral mogelijk is door anders om te gaan met de huidige mobiliteitsruimte.  Lees meer over Zo overleven winkelcentra: meer bebouwde ruimte, parkeren, logistiek en groen

Een meerderheid van de Tweede Kamer steunt een plan om meer defibrillators, ook wel AED's genoemd, te plaatsen in armere wijken, én om extra burgerhulpverleners op te leiden. Een voorstel van GroenLinks-PvdA en ChristenUnie wordt gesteund door coalitiepartijen D66, VVD en CDA. Volgens de initiatiefnemers zijn er echter nog veel plekken waar deze apparaten ontbreken. Met name in wijken met een lager inkomen zijn er relatief weinig AED’s beschikbaar. Lees meer over Kamer maakt 1,5 miljoen euro vrij voor meer defibrillators in arme wijken

De VNG vindt het positief dat de ontwerp‑Nota Ruimte de cruciale rol van gemeenten erkent, maar benadrukt dat er een concreet en uitvoerbaar langetermijnperspectief nodig is. Volgens de VNG moet de nota duidelijke, integrale keuzes bevatten, inclusief een realistische uitvoerings- en investeringsagenda die rekening houdt met lokale gebiedskenmerken. Ook pleit de organisatie voor een heldere rolverdeling en gelijkwaardige samenwerking tussen rijk en decentrale overheden om de ruimtelijke opgaven daadwerkelijk te kunnen realiseren.  Lees meer over Uitvoerbaar toekomstperspectief nodig in Nota Ruimte

Utrecht gaat het Amazonekwartier in Overvecht groener, verkeersveiliger en klimaatbestendiger inrichten, met onder meer 1,5 hectare extra groen en vernieuwde speel- en sportplekken. Regen- en afvalwater worden straks gescheiden afgevoerd en materialen worden zoveel mogelijk hergebruikt. De uitvoering start naar verwachting in 2027 en loopt door tot 2028. Lees meer over Naar een groene en klimaatbestendige wijk: ontwerp voor nieuwe inrichting Amazonekwartier vastgesteld