Leefomgeving

De verkiezingen zijn geweest en het coalitieakkoord ligt er. Daarmee start voor veel gemeenten een volgende stap: economische ambities vertalen naar concrete keuzes over ruimtegebruik. Juist onder druk van woningbouw, netcongestie, verduurzaming en andere ruimtelijke opgaven vraagt dit om scherpe en navolgbare afwegingen. Het omgevingsprogramma biedt hiervoor het bestuurlijk afwegingskader en helpt om keuzes vast te leggen en daar ook naar te handelen. In het whitepaper ’Grip op ruimte voor economie’ laat Stec Groep zien hoe u een omgevingsprogramma opstelt dat richting geeft aan ruimtelijke keuzes én uitvoerbaar is in de praktijk. Lees meer over Grip op ruimte voor economie met een sterk omgevingsprogramma

Het kabinet presenteerde op 26 juni het maatregelenpakket ‘Weer ruimte voor boer, natuur en bouw’. Dit pakket bevat voorstellen voor de aanpak van stikstof, natuurherstel, landbouw, vergunningverlening en ruimte voor maatschappelijke ontwikkelingen, zoals woningbouw en energie. De provincie Zuid-Holland heeft een analyse gemaakt van de maatregelen en de mogelijke betekenis hiervan voor onze provincie. Lees meer over Provincie Zuid-Holland deelt analyse van Rijksmaatregelenpakket landbouw, natuur en stikstof

Rijk en provincies gaan ruimtelijke keuzes eerder gezamenlijk afwegen. Daardoor moeten conflicten tussen woningbouw, energie, defensie, natuur, landbouw en economie eerder zichtbaar worden. De vernieuwde NOVEX-werkwijze moet voorkomen dat plannen pas worden afgestemd wanneer ze vastlopen en zo de uitvoering van gebiedsontwikkelingen versnellen. Lees meer over Einde aan ruimtelijke impasses: Rijk en provincies zetten in op doorlopende dialoog

Uit onderzoek van het RIVM en WUR blijkt dat het in theorie mogelijk is om een rekenmethode te maken die wetenschappelijk onderbouwde informatie geeft over de gezondheidsrisico’s van gewasbeschermingsmiddelen voor lokale situaties. Of deze methode gemeenten ook in de praktijk kan helpen bij het inrichten van de woonomgeving moet nog verder worden onderzocht.  Lees meer over Nieuw rekenmodel kan eerste stap zijn naar meer duidelijkheid over gewasbeschermingsmiddelen en woonafstand

Verouderde bedrijfspanden en een gebrekkige ontsluiting domineren het aanzicht van Noordpoort, een industrieterrein aan de noordzijde van Meppel. De komende jaren moet de ‘poort’ gefaseerd uitgroeien tot een stadsentree met een moderne infrastructuur, een waterrijk profiel en 1.000 woningen. Lees meer over Gebiedsontwikkeling Noordpoort Meppel: patchwork aan het water

In Blauwe Kamer (nr 2)  buigen gasthoofdredacteuren Michelle Provoost en Wouter Vanstiphout zich over de de aanpak van complexe opgaven. Hun vertrekpunt is niet te handelen vanuit processen of theoretische modellen, maar vanuit pragmatiek en gezond verstand. Ze formuleren motto's zoals 'nooit meer slopen' en 'elke nieuwe wijk Parisproof' om via de weg complexe systemen te veranderen. Ze interviewen Melanie Schmit (Housing First-beweging) over het principe 'een huis voor iedereen', Hans Stegeman (econoom) over wat nodig is om tot een andere economie te komen en Ronald Buiting (ecoloog) over zijn stelregel 'alles groen, tenzij'. Verder in dit nummer een portret van Yoran van Boheemen en Femke Visser van bureau LOF, een reportage over de stand van zaken van de bouwlocatie Rijnenburg en twee projecten: nieuwe buurtschappen van Veghels Buiten en een passerelle in het Zwolse stationsgebied. Lees meer over Blauwe Kamer: ''We beginnen gewoon alvast"

De Brede Basismonitor Noord-Holland 2026 laat zien dat vooral op het gebied van wonen, natuur en milieu ontwikkelingen onder druk staan. De economie blijft groot en de provincie doet het goed op het gebied van welzijn, samenleving en gezondheid. Lees meer over Sterke economie, maar groeiende druk op wonen en leefomgeving in Noord-Holland

De ruimtelijke inrichting van Nederland bevindt zich op een kantelpunt. Waar decennialang impliciete maar krachtige uitgangspunten richting gaven aan de ontwikkeling van steden en landschap, ontbreekt tegenwoordig een breed gedeeld perspectief. Tegelijkertijd groeit de behoefte aan richting en keuzes: bij overheden, maar ook bij maatschappelijke organisaties, bedrijven en burgers. De vraag is hoe in een complexe, snel veranderende context opnieuw houvast kan ontstaan. Een nieuwe planningsdoctrine kan daarin voorzien, zo stelt Co Verdaas voor. Lees meer over Bouwen aan een adaptieve én robuuste planningdoctrine

De leefbaarheid in Nederland daalde voor het eerst sinds de metingen in 2002 licht, maar blijft gemiddeld goed. Vooral in sterk stedelijke gebieden, zoals de vier grote steden (G4) en grote delen van de G40, is de leefbaarheid gemiddeld gedaald. Bewoners ervoeren hier iets meer overlast en onveiligheid en ook de kwaliteit van woningen en de leefomgeving stonden meer onder druk. In gemeenten buiten de G4 en G40 blijft de leefbaarheid licht stijgen, bijvoorbeeld door woningbouw en meer sociale samenhang. Lees meer over Leefbaarheid in Nederland daalt licht, blijft gemiddeld goed

Sinds december 2025 geldt de Europese richtlijn bodemmonitoring. Deze verplicht lidstaten onder andere hun bodems te monitoren en de gezondheid ervan te beoordelen. Bodemgezondheid gaat over de mate waarin de bodem bijvoorbeeld water kan vasthouden, koolstof kan opslaan, en voedingstoffen aan planten kan geven. De richtlijn moet binnen drie jaar worden omgezet naar Nederlandse wetgeving; uiterlijk 17 december 2031 moet de bodemgezondheid zijn beoordeeld. Daarna moet Nederland dat elke zes jaar doen. De richtlijn geeft lidstaten veel keuzes hoe ze hem in hun nationale wetgeving gaan invullen. Het RIVM en Wageningen Environmental Research (WENR) hebben deze keuzes op een rij gezet. Lees meer over Verkenning monitoring bodemgezondheid in Nederland

Het RIVM heeft in opdracht van het ministerie van IenW een landelijke inventarisatie uitgevoerd van gebouwen of locaties over, onder of in transportroutes vervoer gevaarlijke stoffen over de weg, vaarweg en het spoor. Hiervoor heeft het RIVM samengewerkt met partijen als ProRail, NS, Rijkswaterstaat, het Landelijk Platform Veiligheid Leefomgeving (LPVL), omgevingsdiensten en gemeenten.  Lees meer over Inventarisatie gebouwen of locaties over, onder of in transportroutes vervoer gevaarlijke stoffen over de weg, vaarweg en het spoor

AI en data veranderen hoe we keuzes maken in de ruimtelijke ordening. Dit nummer van ROmagazine verkent hoe technologie de sector versnelt, verrijkt en uitdaagt. Met artikelen over verantwoord inzetten van AI,  tijdwinst door AI bij vergunningverlening (in Aalten en Winterswijk), lokale AI en publieke regie (een reflectie op de nieuwe machtsverhoudingen), met digitale hulpmiddelen meer uit bewonersgesprekken halen, vier tools voor de ruimtelijke professional, hoe de stad kan leren van interacties tussen AI-agents van burgers en die van de stad, 'geospatial knowledge graphs' (maken onzichtbare relaties in de ruimte zichtbaar en doorzoekbaar), de fysieke voetafdruk van AI, het borgen van datakwaliteit en functies mengen met hulp van data-analyses en 'digital twins'.. Verder artikelen over de spoorbeheerder als actieve ruimtelijke partner. van overheden en ontwikkelaars en hoe het landschap richting geeft aan het gebiedsperspectief in Udenhout. Lees meer over ROmagazine: Digitalisering als nieuwe horizon voor ruimtelijke ordening

Provincie en Staatsbosbeheer voeren de komende vijf jaar grootschalige herstelmaatregelen uit in veengebied de Weerribben. Daarvoor ontvangen zij, samen met partners, een Europese LIFE-subsidie van € 4.206.913 via het project REWETPeat4LIFE. Lees meer over Overijssel en Staatsbosbeheer investeren in natuurherstel Weerribben

Tijdens de Dag van de Ontwerpkracht in Almere is op 30 juni de publicatie ‘Gids - Ontwerpen aan onze toekomst’ gepresenteerd. Voor de publicatie, een initiatief van Platform Ontwerp NL en de Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp, zijn honderd ontwerpend onderzoeken uit de afgelopen tien jaar geanalyseerd. De lessen daaruit zijn vertaald naar praktische inzichten voor opdrachtgevers en ontwerpers die werken aan de ruimtelijke opgaven van Nederland. De publicatie is een eerste stap in het beter begrijpen en benutten van de kracht van ontwerpend onderzoek. Lees meer over Ontwerpen aan onze toekomst

Omdat de waarde van natuur niet direct zichtbaar is, legt zij het in besluitvorming snel af tegen economische belangen. Er zijn echter steeds meer instrumenten die de waarde van natuur in beeld brengen. Het wordt tijd om deze instrumenten ook te gebruiken in beleid en besluitvorming. Lees meer over Maak waarde natuur zichtbaar in beleidsafwegingen

De huidige manier van werken aan gezonde gebiedsontwikkelingen is qua financiële logica vooral ingericht op de korte termijn, stellen onderzoekers. Daarom komen vijf partijen met een nieuwe handreiking om gezondheid structureel mee te nemen in gebiedsontwikkeling. Daarmee wordt tevens de maatschappelijke waarde op de lange termijn gerealiseerd, stellen Marloes van der Klauw en Vincent Luyendijk. Lees meer over Een waardegedreven benadering van gezonde gebiedsontwikkeling

Het College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs (CRa) heeft samen met de Ecologische Autoriteit het advies Bouwen aan de toekomst van de Nederlandse Delta uitgebracht over het vervolg van de Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW). In het advies beoordelen het CRa en de Ecologische Autoriteit de keuzes die zijn gemaakt voor de volgende fase van de PAGW. Ook doen zij aanbevelingen om de werkwijze van het programma effectiever, uitvoerbaarder en ruimtelijk sterker te maken. Lees meer over Advies over vervolg Programmatische Aanpak Grote Wateren

De woonopgave in Nederland is geen kwestie van aantallen alleen, het is een maatschappelijke opgave die vraagt om moed, verbeeldingskracht en systeemverandering. In het pleidooi Thuis in de Toekomst roept het College van Rijksbouwmeester & Rijksadviseurs (CRa) op tot een fundamentele koerswijziging: wonen moet weer worden behandeld als een publieke waarde en sociaal grondrecht, in plaats van louter een optelsom van vierkante meters. Verbind de woonopgave met de klimaatopgave, de demografische veranderingen, leefbaarheid en gezondheid. Lees meer over Thuis in de toekomst: van bouwopgave naar maatschappelijke missie

Nederland wil vooruit. Daarom presenteert het kabinet een maatregelenpakket om Nederland weer in beweging te brengen. Zodat boeren duidelijkheid krijgen, de natuur zich herstelt, bouwers weer kunnen bouwen en we weer vergunningen kunnen verlenen. Daarvoor moeten alle sectoren leveren. Het pakket bestaat onder meer uit doelen op bedrijfsniveau, een norm voor een betere balans tussen koeien(mest) en land, extra maatregelen in gebieden waar de natuur het meest onder druk staat, investeringen in natuurherstel. Ook voert het kabinet zo snel mogelijk een juridisch houdbare rekenkundige ondergrens in. Met deze maatregelen trekt het kabinet zo de vergunningverlening weer vlot, en krijgen boeren en ondernemers duidelijkheid en steun voor toekomstbestendige keuzes.  Lees meer over Kabinet haalt Nederland van het stikstofslot

Het kabinet heeft via een Kamerbrief gereageerd op het reflectierapport van de Evaluatiecommissie Omgevingswet. Het rapport laat zien dat overheden steeds beter leren werken met de nieuwe wet, maar dat er ook nog belangrijke stappen te zetten zijn. Lees meer over Kabinet zet in op volgende stappen in leren werken met de Omgevingswet