Leefomgeving

Wethouders uit vier gemeenten vinden dat participatie onder de Omgevingswet in de praktijk slecht werkt, vooral omdat onduidelijk is wat er precies van inwoners en initiatiefnemers wordt verwacht. Zij ervaren dat participatie vaak een “wassen neus” is: initiatiefnemers hoeven slechts aan te tonen dát er geparticipeerd is, terwijl inwoners denken dat hun inbreng een vetorecht geeft. Gemeenten proberen zelf wel richting te geven aan goede participatie, maar missen wettelijke middelen om kwaliteit af te dwingen. Lees meer over Omgevingswet: wethouders kritisch over participatie

Het college van Gedeputeerde Staten van Friesland heeft de Ontwerp-Provinciale Omgevingsvisie vastgesteld. In de Omgevingsvisie schetst het Friese college de koers naar 2050 met duidelijke keuzes voor de leefomgeving. De visie is tot stand gekomen in samenwerking met de Friese overheden, maatschappelijke organisaties, bedrijven en inwoners.   Lees meer over Friese Ontwerp-Omgevingsvisie ter inzage

De Suikerzijde in Groningen wordt een nieuw stadsdeel waar overheid, zorgverzekeraar en woningcorporaties samen vooraf investeren in sociale en gezonde voorzieningen. Via een gebiedsfonds willen deze ‘baathouders’ meebetalen omdat een sterke sociale basis later zorg- en welzijnskosten verlaagt. De gemeente wil zo vanaf dag één een leefbare wijk creëren, met voorzieningen die normaal pas veel later komen. Lees meer over In Groningen betalen baathouders mee aan een gezonde leefomgeving

Rijk en Zeeuwse overheden hebben samen de Schets van de Strategische Agenda Zeeland 2050 opgesteld, waarmee zij op gelijkwaardige basis willen samenwerken aan een sterker, toekomstbestendig Zeeland. De komende maanden geven gemeenteraden, Provinciale Staten en het waterschap hun kaders mee, zodat in het derde kwartaal van 2026 de definitieve agenda kan worden vastgesteld. De agenda richt zich op drie grote groeimotoren - sterke dorpen en steden, talentontwikkeling en een clean energy‑economie - uitgewerkt in elf thematische programma’s met projecten zoals woningbouw, een nuclear academy en een veilige delta.  Lees meer over Rijksoverheid en Zeeuwse overheden bundelen hun krachten voor Zeeland 2050

Haarlem is volgens De Toekomstmeter de meest toekomstbestendige gemeente van Nederland. De gemeente dankt de eerste plaats aan beleidskoppelingen, samenwerking met andere overheden en de verankering van verduurzaming in planning en controle. ‘Dit voelt als een erkenning voor ons harde werk’, zegt wethouder Robbert Berkhout.  Lees meer over Haarlem uitgeroepen tot meest toekomstbestendige gemeente

Zuid-Holland had in 2022 met 23 procent het grootste aandeel bebouwd terrein zoals woonwijken en bedrijfsterreinen. In Fryslân was dit aandeel het kleinst (6 procent). Stedelijke gemeenten nabij de vier grote steden hebben vaak relatief veel woonterrein, terwijl bedrijfsterreinen vooral voorkomen rondom havens en in de nabijheid van steden. Dit meldt het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) op basis van de nieuwste editie van het Bestand Bodemgebruik gemaakt in opdracht van het Ministerie van VRO. Lees meer over Zuid-Holland heeft van alle provincies grootste deel bebouwd terrein

De Commissie voor de milieueffectrapportage concludeert dat het milieueffectrapport voor de nieuwe Nota Ruimte een breed en waardevol beeld geeft van de milieugevolgen van verschillende ruimtelijke keuzes. Het rapport kan een belangrijke rol spelen bij de verdere besluitvorming, maar moet eerst worden geactualiseerd en aangevuld met concretere doelen, recente analyses en een betere onderbouwing. Ook adviseert de Commissie om botsende ruimteclaims — zoals tussen klimaat, water, natuur, defensie en verstedelijking — expliciet in kaart te brengen voordat een definitief besluit wordt genomen.  Lees meer over Milieueffectrapport kan belangrijke rol spelen bij aanscherping Nota Ruimte

CROW heeft een nieuwe leidraad opgesteld die gemeenten helpt te bepalen hoeveel ruimte voetpaden in verschillende situaties nodig hebben. De publicatie bundelt en verduidelijkt bestaande aanbevelingen en benadrukt het belang van voldoende brede voetpaden bij het verdelen van de openbare ruimte. De leidraad is bedoeld voor ontwerpers, beheerders en planmakers en laat zien hoe voetpadruimte integraal kan worden meegenomen in ruimtelijke ontwerpen.  Lees meer over Leidraad biedt gemeenten aanbevelingen voor benodigde voetpadruimte

Utrecht gaat het Amazonekwartier in Overvecht groener, verkeersveiliger en klimaatbestendiger inrichten, met onder meer 1,5 hectare extra groen en vernieuwde speel- en sportplekken. Regen- en afvalwater worden straks gescheiden afgevoerd en materialen worden zoveel mogelijk hergebruikt. De uitvoering start naar verwachting in 2027 en loopt door tot 2028. Lees meer over Naar een groene en klimaatbestendige wijk: ontwerp voor nieuwe inrichting Amazonekwartier vastgesteld

De VNG vindt het positief dat de ontwerp‑Nota Ruimte de cruciale rol van gemeenten erkent, maar benadrukt dat er een concreet en uitvoerbaar langetermijnperspectief nodig is. Volgens de VNG moet de nota duidelijke, integrale keuzes bevatten, inclusief een realistische uitvoerings- en investeringsagenda die rekening houdt met lokale gebiedskenmerken. Ook pleit de organisatie voor een heldere rolverdeling en gelijkwaardige samenwerking tussen rijk en decentrale overheden om de ruimtelijke opgaven daadwerkelijk te kunnen realiseren.  Lees meer over Uitvoerbaar toekomstperspectief nodig in Nota Ruimte

Een meerderheid van de Tweede Kamer steunt een plan om meer defibrillators, ook wel AED's genoemd, te plaatsen in armere wijken, én om extra burgerhulpverleners op te leiden. Een voorstel van GroenLinks-PvdA en ChristenUnie wordt gesteund door coalitiepartijen D66, VVD en CDA. Volgens de initiatiefnemers zijn er echter nog veel plekken waar deze apparaten ontbreken. Met name in wijken met een lager inkomen zijn er relatief weinig AED’s beschikbaar. Lees meer over Kamer maakt 1,5 miljoen euro vrij voor meer defibrillators in arme wijken

Boodschappencentra kunnen hun toekomstbestendigheid vergroten door meer ruimte te creëren voor supermarkten, horeca, fitness, pakketpunten en andere voorzieningen, én door extra laad- en losplekken, parkeerruimte en groen toe te voegen. Uit onderzoek van Sweco, uitgevoerd in opdracht van Topsector Logistiek en in samenwerking met het Vakcentrum, blijkt dat dit vooral mogelijk is door anders om te gaan met de huidige mobiliteitsruimte.  Lees meer over Zo overleven winkelcentra: meer bebouwde ruimte, parkeren, logistiek en groen

De voorzitters van de NVTL en de BNSP waarschuwen dat gebiedsontwikkeling vastloopt als groei het vertrekpunt blijft. In gesprekken met Joeri de Bekker en Eric van der Kooij schuift de aandacht naar leefkwaliteit, biodiversiteit en koersvast opdrachtgeverschap. Volgens beide verenigingen vraagt dit om harde keuzes en soms een ‘nee’. Lees meer over Voorzitters NVTL en BNSP: ‘Alleen groei is geen optie meer’

In veel gebiedsontwikkelingen krijgen water‑ en bodembelangen onvoldoende gewicht doordat de kosten nu bij ontwikkelaars liggen terwijl de baten pas later en bij andere partijen terechtkomen. Daardoor blijven maatregelen tegen droogte, hitte en wateroverlast vaak liggen, zeker wanneer grondexploitaties financieel onder druk staan. De auteurs pleiten voor een actievere financiële rol van gemeenten en waterschappen, zodat deze langetermijnbelangen structureel kunnen worden meegenomen in plannen. Lees meer over Droge voeten bij een grondexploitatie die onder water staat

Gemeenten zijn weer veel actiever bezig met het kopen van grond, zo blijkt uit onderzoek van BNR, met behulp van data-analyses van vastgoedadviseur Savills. Bewijs hiervoor is de massale inzet van het zogeheten voorkeursrecht, dat eigenaren verplicht om grond eerst aan gemeenten aan te bieden wanneer ze die willen verkopen. Gemeenten kochten de afgelopen jaren ook jaarlijks meer grond dan voor 2019. Lees meer over Gemeenten gaan weer voor grondbezit: voorkeursrecht ‘explosief’ ingezet

Het CBS zet dit jaar volop in op het versterken van de regionale datakracht van Nederland. In nauwe samenwerking met gemeenten, provincies en koepelorganisaties worden regionale statistieken uitgebreid en op steeds meer plaatsen zichtbaar met als doel dat genoemde partijen dit kunnen gebruiken voor hun beleid. In 2026 ligt de focus onder meer op regionale inzichten in wonen, verhuizen en woningprijzen, en op regionale economische cijfers zoals over arbeidsproductiviteit. Ook worden veiligheids- en armoedestatistieken verder uitgebreid voor alle gemeenten. Lees meer over Steeds meer statistieken ook voor wijken en buurten beschikbaar

Gemeente Den Haag start in de Denneweg een proef met digitaal te reserveren laad- en losplaatsen. Ondernemers boeken een tijdslot via een app, terwijl sensoren het gebruik meten. De pilot moet de druk op de openbare ruimte verlagen en verkeersveiligheid verbeteren. Meer steden overwegen deze aanpak. ‘De meeste impact is te behalen door te focussen op bouw- en binnenstadlogistiek.’  Lees meer over Proef beter gebruik schaarse ruimte in winkelstraten

Er komt een strenger geurbeleid voor veehouderijen binnen de Omgevingswet. Een rechterlijke uitspraak en aangenomen moties in de Tweede Kamer hebben de urgentie om de geurnormen aan te passen vergroot. In het participatietraject van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft LTO gepleit voor het tegengaan van geurhinder en ruimte voor maatwerk door gemeenten. Anders komen bijvoorbeeld multifunctionele bedrijven in de knel. Lees meer over Strenger geurbeleid raakt ook multifunctionele landbouw

Steden als Utrecht en Den Haag verankeren collectieve ruimte steeds nadrukkelijker in hun hoogbouwbeleid. Met normen, tenders en gebiedsorganisatie proberen zij ‘verticale buurten’ te stimuleren. Tegelijk plaatst de voorzitter van de BNSP vraagtekens bij de maakbaarheid ervan. ‘Ontwerpen van gemeenschappelijke ruimte maakt nog geen buurt.’  Lees meer over Zo sturen gemeenten op verticale buurten

Veel omgevingsplannen bevatten geen verplicht milieueffectrapport (MER), terwijl ze wel grootschalige en milieubelastende ontwikkelingen mogelijk maken, waardoor deze plannen juridisch kwetsbaar zijn. Door het ontbreken van een MER kunnen tegenstanders relatief eenvoudig via de Raad van State een plan laten vernietigen, wat leidt tot forse vertraging en extra kosten voor gemeenten. Experts benadrukken dat gemeenten vaak ten onrechte denken dat een MER niet nodig is, terwijl juist het ontbreken ervan uiteindelijk meer risico’s en vertraging veroorzaakt. Lees meer over Veel omgevingsplannen missen verplicht milieueffectrapport