Samenwerking in gebiedsontwikkeling blijft versnipperd, terwijl integratie steeds urgenter wordt. Voorbeelden zoals energy‑ en mobiliteitshubs tonen dat het kan, maar een duidelijke ‘integrator’ ontbreekt. Buitenlandse modellen laten zien dat coöperaties en sterke intermediairs samenwerking kunnen dragen. De oproep: ontwikkel duurzame samenwerkingsvormen en betrek partijen vroegtijdig om complexe opgaven echt integraal aan te pakken. Lees meer

Middelgrote stationsgebieden bieden veel kansen voor woningbouw en economische groei. Experts benadrukken dat deze plekken geen slaapwijken moeten worden, maar levendige bestemmingen met voorzieningen en werkplekken. Voorbeelden zoals Dijk en Waard laten zien dat een gebiedsgerichte, bottom‑up aanpak goed werkt, al vormen beperkte spoorcapaciteit en rijksprioriteiten soms een rem op ontwikkeling.  Lees meer

Gemeenten pakken weer vaker actief grondbeleid op om woningbouw en gebiedsontwikkeling te versnellen. Uit voorbeelden in Deventer, Groningen en Alphen aan den Rijn blijkt dat minnelijke verwerving, voorkeursrecht en soms onteigening helpen om regie te houden en speculatie te voorkomen. Lees meer

Gemeenten willen meer invloed uitoefenen op de realisatie van (betaalbare) woningbouw, de energietransitie en maatschappelijke voorzieningen. Dit kan door actief grondbeleid te voeren. In dit artikel delen we praktijkvoorbeelden uit Deventer, Groningen en Alphen aan den Rijn. Zij zetten verschillende grondbeleidsinstrumenten in om te sturen op ruimtelijke ontwikkelingen. Je krijgt zeven tips van deze gemeenten die je zelf kunt toepassen in de praktijk. Lees meer

Het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA zet stevig in op versnelling van woningbouw, minder regels en meer regie. In vrijwel alle hoeken van het ruimtelijk domein wordt die richting herkend en deels verwelkomd. Tegelijk klinkt breed de waarschuwing dat ambities zonder structurele financiering, uitvoeringskracht en ecologische borging niet landen in de praktijk. Bouwers, ontwikkelaars, infrastructuurbedrijven, milieuorganisaties en de agrarische sector leggen elk hun eigen accenten, maar delen één zorg: goede intenties zijn onvoldoende. Lees meer

Rijkswaterstaat en IPLO hebben een nieuwe publicatie uitgebracht met praktische tips voor het inzetten van plan‑MER bij programma’s. Veel overheden worstelen met vragen over wanneer een plan‑MER nodig is en hoe je deze effectief inzet. De publicatie biedt een stappenplan in zeven fasen, van de go/no‑go‑beslissing tot vaststelling van het programma. Vroegtijdige inzet van MER helpt bij het structureren van milieu‑informatie, het verkennen van alternatieven en het vergroten van draagvlak.  Lees meer

Eindhoven en Assen behoren tot de eerste gemeenten met een goed toegankelijk en doorzoekbaar omgevingsprogramma op het DSO. Waar veel gemeenten worstelen met annoteren, laten zij zien dat het wél kan: Eindhoven met een volledig geannoteerd Warmteprogramma, Assen met een helder opgebouwd Water- en Rioleringsprogramma. Hun succes komt door investeren in expertise, testen en interne ondersteuning. Lees meer

Met belastingen, subsidies en omgevingsbeleid draagt de overheid bij aan dure landbouwgrond. Dit belemmert de verduurzaming van de landbouw. Hervorm daarom belastingvoordelen en subsidies voor landbouwgrond, kies per gebied duidelijk tussen scheiding of verweving van landbouw en natuur, en grijp steviger in op de grondmarkt. Dit adviseert de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) in zijn advies ‘Grond voor verbetering: over de rol van grond in het landelijk gebied’ dat vandaag is overhandigd aan minister Femke Wiersma van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN).  Lees meer

Veel winkelcentra staan onder druk door verdichting en veranderende mobiliteit. Uit onderzoek van Sweco blijkt dat mobiliteit en logistiek bijna de helft van de ruimte rond winkelcentra innemen, terwijl bereikbaarheid cruciaal blijft. De oplossing ligt in een integrale aanpak, waarbij mobiliteit, logistiek, verblijfskwaliteit en retail samen worden ontworpen om centra toekomstbestendig en aantrekkelijk te houden. Lees meer

Niet meer roken in het park. Dat is de nieuwe werkelijkheid in het Seeligpark in Breda, dat 6 mei opent op het terrein van de voormalige Seeligkazerne. Het is volgens de stad het eerste rookvrije stadspark van Nederland. Met deze mijlpaal geeft Breda invulling aan de ambities uit de Gezondheidsvisie Gedurfd, Gezond en Gelukkig 2024 - 2040, waarin staat dat iedere inwoner moet kunnen leven in een omgeving die gezond gedrag stimuleert. De ambitie? In 2035 een Rookvrije Generatie. Lees meer

In 2023 bedroegen de bruto kosten voor natuur en landschap 1.782 miljoen euro. Dat is een toename van 12,6 procent ten opzichte van het jaar ervoor (1.583 miljoen euro). De totale opbrengsten bedragen 356 miljoen euro, wat de totale netto kosten op 1.426 miljoen euro brengt. In 2023 droeg de overheid met 77 procent het grootste deel van de netto lasten. De overige lasten komen voor rekening van huishoudens (14%), overige sectoren (4%), en de rest is onverdeeld (5%).  Lees meer

De provincie Limburg werkt aan een omvangrijke verstedelijkingsslag rond de zes intercitystations in de provincie. Onder de noemer ‘Limburg Centraal’ ontwikkelen provincie, ProRail, NS Vastgoed, Rijk, gemeenten en waterschap een gezamenlijke visie die richting geeft aan de gebiedsontwikkelingen. In dit artikel licht gedeputeerde Michael Theuns (CDA) het plan toe.  Lees meer

De Veenkoloniën, het uitgestrekte landbouwgebied op de grens van Drenthe en Groningen, staan aan de vooravond van een ingrijpende transformatie. Met het nieuwe Gebiedsprogramma Veenkoloniën wordt gewerkt aan een toekomstbestendige landbouw en een verbeterde balans tussen opgaven rond waterkwaliteit, stikstof, klimaat, natuur en verdienvermogen. Boeren, verwerkers, kennisinstellingen en overheden trekken daarbij samen op in een langjarig partnerschap. Lees meer

De provincie Zuid-Holland heeft de resultaten van de pilotonderzoeken naar PFAS in de bodem bekendgemaakt. Deze onderzoeken zijn uitgevoerd om beter inzicht te krijgen in mogelijke PFAS-verontreinigingen en de risico’s voor de gezondheid. Uit de pilotonderzoeken blijkt dat PFAS op vrijwel alle onderzochte locaties alleen in lage concentraties voorkomt en geen risico vormt voor de volksgezondheid. Lees meer

Na bijna twintig jaar debat, protest en planvorming heeft de Tweede Kamer op 27 januari 2026 een motie aangenomen van GroenLinks–PvdA-Kamerlid Habtamu de Hoop waarin het kabinet wordt verzocht het plan voor de verbreding van de A27 bij Amelisweerd in te trekken. Deze stap — gesteund door een brede Kamermeerderheid — is symbolisch en inhoudelijk significant in een dossier dat sinds de jaren 1980 de gemoederen bezighoudt en de spanning tussen bereikbaarheid, natuurbehoud en nationale infrastructuurpolitiek blootlegt. Lees meer

Amsterdam krijgt er een krachtig hulpmiddel bij om hittestress te verminderen en de stad leefbaarder en groener te maken. Met de Koele Groene Stratenkaart is in één oogopslag zichtbaar waar vergroening en verkoeling van straten het grootste effect hebben en wordt bestaande kennis over hitte, groen en verharding samengebracht in één praktisch afwegingskader voor keuzes op straatniveau.  Lees meer

Dinsdag 27 januari is het Manifest Gemeenten Natuurinclusief aangeboden aan de Tweede Kamer. De gemeenten geven hierin aan gezamenlijk de komende jaren stevig in te willen zetten op groen en het natuurinclusiever maken van steden en dorpen. In het manifest staan verschillende concrete voorbeelden die deze ambitie ondersteunen.  Lees meer

De energievoorziening van de toekomst heeft een grote invloed op de ruimtelijke inrichting van Nederland. Dat wordt nu snel zichtbaar met onder meer de vele duizenden transformatorhuisjes die een plek krijgen – veelal in de openbare ruimte. Ben van der Meer, stadsbouwmeester in Groningen, vertelt hoe hij als kritische vriend dat proces vormgeeft. “Kunnen die huisjes niet wat mooier? Nee, dat kan dus niet meer.” Lees meer

Hoogbouw zonder collectieve ruimte is verleden tijd. Zeker bij stedelijke verdichting moeten woontorens actief bijdragen aan ontmoetingsplekken en voorzieningen. ‘Nieuwe projecten kunnen eigenlijk niet meer zonder’, klonk het op Festival Stad in Den Haag. Zonder gedeelde ruimtes dreigen nieuwe woonprojecten leefbaarheid te ondermijnen in plaats van te versterken.  Lees meer

Het vergunningensysteem verkeert vanwege de stikstofproblematiek in zwaar weer en de werkdruk bij vergunningverlening en planvorming neemt verder toe. De VNG vraagt bij de Kamer aandacht voor voldoende tijd en capaciteit om beleid uitvoerbaar te houden en ruimtelijke ontwikkeling niet te laten stilvallen.  Lees meer