Leefomgeving

Het kabinet legt de stikstofaanpak vast. Het wetsvoorstel vervangt de huidige stikstofdoelen door uitstootdoelen voor landbouw, industrie en mobiliteit. Ook stelt het kabinet het ontwerpprogramma vast met de maatregelen om die doelen te halen. Zo ontstaat er, via natuurherstel, weer ruimte voor boer, natuur en bouw. De aanpak bouwt voort op de richting van juni en is op verschillende punten verder uitgewerkt, zoals de aanpak in de zones rond kwetsbare natuur, de invoering van de rekenkundige ondergrens per 1 juli 2027 en de ondersteuning van boeren. Het pakket vraagt veel van Nederland, en het meest van de landbouw. Daarom zet het kabinet  op een rij op welke steun boeren kunnen rekenen, en wanneer. Lees meer over Kabinet legt stikstofaanpak vast en zet steun voor boeren klaar

Om gemeentelijke tekorten op de grondexploitatie terug te dringen, wordt gekeken naar mogelijkheden om via de ruimtelijke ordening meer inkomsten te genereren. Twee maatregelen die hierbij centraal staan, zijn het afromen van grondwaardestijgingen via een planbatenheffing en een uitbreiding van het kostenverhaal. Het opbrengstpotentieel van deze maatregelen is echter beperkt en de invoering brengt aanzienlijke praktische complicaties met zich mee. Het is daarom doelmatiger om gemeentelijke tekorten bij de bron aan te pakken door meer in te zetten op eenvoudiger te ontwikkelen locaties en bovenwettelijke eisen te beperken. Dit concludeert het EIB in de zojuist verschenen studie ‘Waardeafroming op de grondmarkt’. Lees meer over Waardeafroming biedt weinig perspectief om gemeentelijke tekorten te dekken

De effecten van klimaatverandering komen sneller op ons af dan we lange tijd dachten. Toch worden water en bodem in de ruimtelijke planvorming nog te vaak vrijblijvend en te laat meegenomen. De Water en Bodem Signaleringskaart van Waterschap Vallei en Veluwe helpt gemeenten en ontwikkelaars het water- en bodemsysteem vroegtijdig bij ruimtelijke keuzes te betrekken. Maar een kaart alleen is niet genoeg, betogen Paul van Eijk en Maaike Runia. Structurele borging in het instrumentarium van de Omgevingswet is een must. Lees meer over Hoe wordt ‘water en bodem sturend’ een harde randvoorwaarde in gebiedsontwikkeling?

In meer dan 75% van de natuurveengebieden worden de doelen voor oppervlakte en kwaliteit van natuurveen niet gehaald. Belangrijke oorzaken zitten vaak in de omgeving van het veen, zoals verdroging, slechte kwaliteit van het water en stikstof. Dat concludeert de Algemene Rekenkamer  in het rapport ‘Natuurbeleid voor het veen: een moeras?’. Lees meer over Kwaliteit en oppervlakte veengebieden schieten ruim tekort

Op 1 januari 2026 telde Nederland 539 inwoners per vierkante kilometer landoppervlak. De bevolkingsdichtheid steeg in ruim 25 jaar tijd met 15 procent. De provincie met de hoogste bevolkingsdichtheid is Zuid-Holland, met als uitschieter Den Haag (bijna 6,9 duizend inwoners per vierkante kilometer).  Lees meer over Bevolkingsdichtheid 15 procent hoger dan in 2000

The Netherlands is a small, densely populated country with a very open economy. It ranks among the largest economies in the euro area and its population enjoys high living standards.  The OECD Environment at a Glance Country Notes provide concise and descriptive overview of progress across major environmental issues, including climate, air quality, freshwater resources, waste and the circular economy, and biodiversity conservation. Lees meer over Environment at a Glance: Netherlands

Natuurlijk willen gebiedsontwikkelaars het liefst dat infrastructuur en mobiliteit op orde zijn voordat nieuwe woningen worden gebouwd. Maar wat als de benodigde infra en daardoor woningbouwlocaties nog jaren op zich laten wachten nu het Rijk veel minder geld vrijmaakt voor nieuwe infraprojecten? Wouter Jan Verheul en Emma Lucas van Arcadis deden onderzoek naar de ingewikkelde relatie tussen woningbouw en mobiliteit en presenteren hun bevindingen. Lees meer over Hoe de woningbouwopgave botst met mobiliteitsbeleid

Dit kabinet wil meer, sneller en beter bouwen. Daarvoor is betaalbare grond belangrijk. Ook zijn voldoende financiële middelen voor publieke voorzieningen, zoals wegen, groen en riolering, essentieel. Om de gebiedsontwikkeling te versnellen en het grondbeleid te verbeteren, maakt het kabinet duidelijke keuzes. Zo worden de kosten van publieke voorzieningen meegenomen bij het bepalen van de zogeheten inbrengwaarde van grond en wordt het verhalen van kosten door gemeenten verduidelijkt. Gemeenten en ontwikkelaars weten zo eerder waar ze aan toe zijn en kunnen beter afspraken maken over de financiering van gebiedsontwikkeling. Lees meer over Beter grondbeleid moet financiële tekorten bij gemeenten verkleinen en woningbouw versnellen

In 2025 is de algemene geluidhinder in en rond de woning iets minder geworden dan in 2024. Geluid van (activiteiten van) buren is in 2025 de belangrijkste bron van ernstige geluidhinder en ernstige slaapverstoring. (...) In het algemeen zijn vrij veel mensen (ongeveer twee derde) tevreden over hun woonomgeving. Wel zijn sommige mensen die in de buurt wonen van activiteiten met een risico - vooral zware industrie of vervuilde grond - bezorgd over hun veiligheid en gezondheid. Lees meer over Onderzoek Beleving Woonomgeving: hinder en slaapverstoring in de woonomgeving 2025

De zeven gemeenten van de New Town Alliantie staan voor een omvangrijke vernieuwingsopgave van woningen, infrastructuur, openbare ruimte en voorzieningen. Tegelijkertijd kampen delen van deze groeikernen met sociaaleconomische problemen. Onderzoek wijst uit dat hiervoor alleen al in de komende zes jaar 1,3 miljard euro nodig is. Lees meer over Gemeenten in New Town Alliantie staan voor miljardenopgave

Van de voordeur tot in de scheggen; met groen maakt de gemeente Amsterdam de stad gezonder en socialer, klimaatadaptief en biodivers. Zo staat het in de gemeentelijke Groenvisie 2020 – 2050 en het Plan Rigoureus vergroenen. Beleidsadviseurs Geertje Wijten en Niek Bosch van de Dienst Ruimte en Duurzaamheid vertellen in Plan Amsterdam hoe de gemeente werkt aan een groenere stad - en waar je die al kunt zien. Verder artikelen over over het belang van volkstuinen, de Bomenkaart, de Diemerscheg en de herinrichting van het Gaasperplaspark. Lees meer over Plan Amsterdam over de groene stad

Nederland boekt vooruitgang op veel internationale biodiversiteitsdoelen, maar het tempo ligt te laag om de doelen voor 2030 te halen. Dat blijkt uit de zevende nationale rapportage voor het VN-Biodiversiteitsverdrag, waarvan Wageningen University & Research (WUR) de belangrijkste resultaten heeft samengebracht in een nieuwe publicatie. Lees meer over Nederland boekt vooruitgang, maar ligt niet op koers voor biodiversiteitsdoelen 2030

Een betrouwbaar aanbod van deelmobiliteit bij woningbouwprojecten vraagt om projectoverstijgende regie van gemeenten en een verantwoordelijke eigenaar op projectniveau. Dat is het advies van Mark Verbeet van het Nationaal Programma Natuurlijk!Deelmobiliteit. “Een ontwikkelaar moet voor zijn eigen ontwikkeling de parkeeropgave oplossen.” Lees meer over De parkeerplaats is geschrapt. Wie regelt het alternatief?

Sinds enkele jaren selecteert de gemeente Rotterdam op een nieuwe manier ontwerpers voor de (door)ontwikkeling van scholen, sportvoorzieningen en andere maatschappelijke gebouwen. Op de website OntwerpenVoorRotterdam.nl maakt de gemeente nu alle ontwerpopgaven, de geselecteerde ontwerpers, en de gemaakte ontwerpen openbaar. Zo wil het de ontwerpcultuur in de stad versterken en getalenteerde ontwerpers een podium geven. Lees meer over Gemeente Rotterdam presenteert website met alle eigen ontwerpopgaven

De negen laatste onderzoeken voor het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD) zijn afgerond. Het gaat om besluiten over Lelystad Airport, Breezanddijk en Petten, de vliegbases Leeuwarden, Woensdrecht, Gilze-Rijen en Eindhoven en het Infanterie Schietkamp. Lelystad Airport wordt definitief 240 hectare groter.  Lees meer over Duidelijkheid over locatie Lelystad, Breezanddijk en Petten in definitief NPRD

Het kabinet stelt €355 miljoen beschikbaar voor de bereikbaarheid van de vier nationaal grootschalige woningbouwgebieden die in 2025 werden aangewezen. Het gaat om Alkmaar, Apeldoorn, Helmond en Hengelo/Enschede. In deze gebieden komen in totaal bijna 30.000 woningen. De gemeenten kunnen het geld gebruiken voor wegen, fietspaden of openbaar vervoer om de nieuwe woonwijken bereikbaar te maken. In totaal steekt het kabinet €18 miljard extra in het onderhoud en de vernieuwing van wegen, bruggen, spoor en waterwerken. Lees meer over 355 miljoen voor bereikbaarheid bijna 30.000 nieuwe woningen

Tussen 1996 en 2024 is het aantal inwoners in Nederland met bijna 16 procent toegenomen. Nabij multimodaal ontsloten locaties en autosnelweglocaties was de toename relatief het grootst. Op locaties met uitsluitend openbaar vervoer en op minder goed ontsloten locaties was de toename van inwoners relatief kleiner. Lees meer over Openbaar vervoer-, auto- en multimodale ontsluiting woongebieden, 1996-2024

De jaarlijkse uitbreiding van de woningvoorraad heeft een opwaartse trend en sinds 2012 was ongeveer 60 procent van de toename binnen de grenzen van het bestaand bebouwd gebied van 2000. In het meest recent beschouwde jaar (2024) lag het aandeel eveneens rond 60 procent.  Lees meer over Wonen binnen bestaand bebouwd gebied, 2000-2024

De uitbreiding van bedrijfsvestigingen en arbeidsplaatsen vindt vooral plaats binnen het bestaand bebouwd gebied van 2000. Ongeveer driekwart van de uitbreiding van de bedrijfsvestigingen sinds 2000 ligt hierbinnen en dit aandeel is redelijk constant. In de meest recente periode (2022 t/m 2023) was het 77 procent. Na een dip tussen 2012 en 2016 was er een jaarlijkse toename van het aantal arbeidsplaatsen. Lees meer over Werken binnen bestaand bebouwd gebied, 2000-2024

In opdracht van het College van Rijksbouwmeester & Rijksadviseurs en het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft ontwerpbureau Groothuijse de Boer onderzocht hoe optoppen, aanplakken en uitplinten kunnen bijdragen aan verdichting met ruimtelijke kwaliteit. De publicatie bundelt ontwerpprincipes, kansrijke gebouwtypologieën en ruimtelijke aandachtspunten voor de uitbreiding van bestaande meergezinsgebouwen uit de jaren 60, 70 en 80.  Lees meer over Doorsnede-denken: verdichten door voort te bouwen