Leefomgeving

De ruimtelijke inrichting van Nederland bevindt zich op een kantelpunt. Waar decennialang impliciete maar krachtige uitgangspunten richting gaven aan de ontwikkeling van steden en landschap, ontbreekt tegenwoordig een breed gedeeld perspectief. Tegelijkertijd groeit de behoefte aan richting en keuzes: bij overheden, maar ook bij maatschappelijke organisaties, bedrijven en burgers. De vraag is hoe in een complexe, snel veranderende context opnieuw houvast kan ontstaan. Een nieuwe planningsdoctrine kan daarin voorzien, zo stelt Co Verdaas voor. Lees meer over Bouwen aan een adaptieve én robuuste planningdoctrine

Sinds december 2025 geldt de Europese richtlijn bodemmonitoring. Deze verplicht lidstaten onder andere hun bodems te monitoren en de gezondheid ervan te beoordelen. Bodemgezondheid gaat over de mate waarin de bodem bijvoorbeeld water kan vasthouden, koolstof kan opslaan, en voedingstoffen aan planten kan geven. De richtlijn moet binnen drie jaar worden omgezet naar Nederlandse wetgeving; uiterlijk 17 december 2031 moet de bodemgezondheid zijn beoordeeld. Daarna moet Nederland dat elke zes jaar doen. De richtlijn geeft lidstaten veel keuzes hoe ze hem in hun nationale wetgeving gaan invullen. Het RIVM en Wageningen Environmental Research (WENR) hebben deze keuzes op een rij gezet. Lees meer over Verkenning monitoring bodemgezondheid in Nederland

AI en data veranderen hoe we keuzes maken in de ruimtelijke ordening. Dit nummer van ROmagazine verkent hoe technologie de sector versnelt, verrijkt en uitdaagt. Met artikelen over verantwoord inzetten van AI,  tijdwinst door AI bij vergunningverlening (in Aalten en Winterswijk), lokale AI en publieke regie (een reflectie op de nieuwe machtsverhoudingen), met digitale hulpmiddelen meer uit bewonersgesprekken halen, vier tools voor de ruimtelijke professional, hoe de stad kan leren van interacties tussen AI-agents van burgers en die van de stad, 'geospatial knowledge graphs' (maken onzichtbare relaties in de ruimte zichtbaar en doorzoekbaar), de fysieke voetafdruk van AI, het borgen van datakwaliteit en functies mengen met hulp van data-analyses en 'digital twins'.. Verder artikelen over de spoorbeheerder als actieve ruimtelijke partner. van overheden en ontwikkelaars en hoe het landschap richting geeft aan het gebiedsperspectief in Udenhout. Lees meer over ROmagazine: Digitalisering als nieuwe horizon voor ruimtelijke ordening

Provincie en Staatsbosbeheer voeren de komende vijf jaar grootschalige herstelmaatregelen uit in veengebied de Weerribben. Daarvoor ontvangen zij, samen met partners, een Europese LIFE-subsidie van € 4.206.913 via het project REWETPeat4LIFE. Lees meer over Overijssel en Staatsbosbeheer investeren in natuurherstel Weerribben

Tijdens de Dag van de Ontwerpkracht in Almere is op 30 juni de publicatie ‘Gids - Ontwerpen aan onze toekomst’ gepresenteerd. Voor de publicatie, een initiatief van Platform Ontwerp NL en de Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp, zijn honderd ontwerpend onderzoeken uit de afgelopen tien jaar geanalyseerd. De lessen daaruit zijn vertaald naar praktische inzichten voor opdrachtgevers en ontwerpers die werken aan de ruimtelijke opgaven van Nederland. De publicatie is een eerste stap in het beter begrijpen en benutten van de kracht van ontwerpend onderzoek. Lees meer over Ontwerpen aan onze toekomst

De huidige manier van werken aan gezonde gebiedsontwikkelingen is qua financiële logica vooral ingericht op de korte termijn, stellen onderzoekers. Daarom komen vijf partijen met een nieuwe handreiking om gezondheid structureel mee te nemen in gebiedsontwikkeling. Daarmee wordt tevens de maatschappelijke waarde op de lange termijn gerealiseerd, stellen Marloes van der Klauw en Vincent Luyendijk. Lees meer over Een waardegedreven benadering van gezonde gebiedsontwikkeling

Omdat de waarde van natuur niet direct zichtbaar is, legt zij het in besluitvorming snel af tegen economische belangen. Er zijn echter steeds meer instrumenten die de waarde van natuur in beeld brengen. Het wordt tijd om deze instrumenten ook te gebruiken in beleid en besluitvorming. Lees meer over Maak waarde natuur zichtbaar in beleidsafwegingen

Het College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs (CRa) heeft samen met de Ecologische Autoriteit het advies Bouwen aan de toekomst van de Nederlandse Delta uitgebracht over het vervolg van de Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW). In het advies beoordelen het CRa en de Ecologische Autoriteit de keuzes die zijn gemaakt voor de volgende fase van de PAGW. Ook doen zij aanbevelingen om de werkwijze van het programma effectiever, uitvoerbaarder en ruimtelijk sterker te maken. Lees meer over Advies over vervolg Programmatische Aanpak Grote Wateren

Nederland wil vooruit. Daarom presenteert het kabinet een maatregelenpakket om Nederland weer in beweging te brengen. Zodat boeren duidelijkheid krijgen, de natuur zich herstelt, bouwers weer kunnen bouwen en we weer vergunningen kunnen verlenen. Daarvoor moeten alle sectoren leveren. Het pakket bestaat onder meer uit doelen op bedrijfsniveau, een norm voor een betere balans tussen koeien(mest) en land, extra maatregelen in gebieden waar de natuur het meest onder druk staat, investeringen in natuurherstel. Ook voert het kabinet zo snel mogelijk een juridisch houdbare rekenkundige ondergrens in. Met deze maatregelen trekt het kabinet zo de vergunningverlening weer vlot, en krijgen boeren en ondernemers duidelijkheid en steun voor toekomstbestendige keuzes.  Lees meer over Kabinet haalt Nederland van het stikstofslot

De woonopgave in Nederland is geen kwestie van aantallen alleen, het is een maatschappelijke opgave die vraagt om moed, verbeeldingskracht en systeemverandering. In het pleidooi Thuis in de Toekomst roept het College van Rijksbouwmeester & Rijksadviseurs (CRa) op tot een fundamentele koerswijziging: wonen moet weer worden behandeld als een publieke waarde en sociaal grondrecht, in plaats van louter een optelsom van vierkante meters. Verbind de woonopgave met de klimaatopgave, de demografische veranderingen, leefbaarheid en gezondheid. Lees meer over Thuis in de toekomst: van bouwopgave naar maatschappelijke missie

Het kabinet heeft via een Kamerbrief gereageerd op het reflectierapport van de Evaluatiecommissie Omgevingswet. Het rapport laat zien dat overheden steeds beter leren werken met de nieuwe wet, maar dat er ook nog belangrijke stappen te zetten zijn. Lees meer over Kabinet zet in op volgende stappen in leren werken met de Omgevingswet

Provincies hebben met de komst van de Omgevingswet meer ruimte gekregen om hun instrumenten voor vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) strategisch in te zetten. Maar hoe benut je deze ruimte optimaal om de gezondheid van inwoners te beschermen en te verbeteren? Om provincies hierin concreet te ondersteunen, heeft het Interprovinciaal Overleg een nieuwe handreiking laten opstellen. Lees meer over Nieuwe handreiking VTH biedt provincies handvatten voor een gezondere leefomgeving

De druk op woningbouw is hoog. Gemeenten moeten tempo maken, aantallen halen en gebieden snel in ontwikkeling brengen. Maar in veel gebiedsontwikkelingen gaat de aandacht vooral uit naar het eindbeeld, terwijl bewoners intussen jarenlang leven in een omgeving die als tijdelijk is bedoeld, maar in de praktijk gewoon hun leefomgeving is. Lees meer over Gemeenten onderschatten de tussenfase in gebiedsontwikkeling

Het Rijk, de provincie Gelderland, de waterschappen en de gemeenten starten met de uitvoering van de Aanpak Veluwe. Hiervoor stelt het kabinet € 300 miljoen beschikbaar. Vandaag ondertekenden de betrokken overheden een samenwerkingsovereenkomst en het eerste uitvoeringsplan. Met de investering werken zij aan herstel van natuur en beekdalen, verbetering van water en bodem en vermindering van de stikstofuitstoot. Daarmee ontstaat stap voor stap weer ruimte voor vergunningverlening, woningbouw, economische ontwikkeling en een toekomstbestendige landbouw. Lees meer over Overheden starten uitvoering Aanpak Veluwe

Uit onderzoek in 2024 en 2025 blijkt dat PFAS in alle Friese wateren voorkomt. Als eerste waterschap in Nederland hebben wij PFAS op provinciaal niveau in beeld gebracht. De uitkomsten zijn zorgwekkend: de gemeten concentraties liggen boven de normen voor oppervlaktewater. PFAS wordt overal aangetroffen, van grote wateren tot de kleinste poldersloten. Lees meer over PFAS overal aanwezig in Friese wateren: wij roepen op tot totaalverbod PFAS

Natuur moet in Utrecht niet langer iets zijn waar alleen natuurbeheerders zich mee bezighouden. De provincie wil dat natuur een vanzelfsprekend onderdeel wordt van hoe we wonen, werken, bouwen en recreëren, óók buiten de beschermde natuurgebieden. Met de nieuwe Agenda Natuurinclusief 2026-2030 zet de provincie samen met gemeenten, bedrijven, maatschappelijke organisaties en inwoners die beweging in gang. Op die manier wordt gewerkt aan een natuurinclusieve samenleving.  Lees meer over Provincie Utrecht wil natuur vanzelfsprekend maken in wonen, werken en bouwen

De maatregel om agrariërs uit te kopen werd vier jaar geleden de hoeksteen van het beleid om de stikstofuitstoot terug te brengen, maar blijkt slecht ontworpen. Wat ging er mis en hoe kan het beter? Lees meer over De stikstofcrisis oplossen met uitkoop werkt niet, belasten en veilingen wel

Het RIVM berekent elke twee jaar welk effect het Schone Lucht Akkoord heeft op de gezondheid van mensen. De derde voortgangsmeting laat zien dat de gezondheidswinst door schonere lucht in 2030 groter is dan twee jaar geleden werd verwacht. Dit komt onder andere doordat in 2030 naar verwachting meer elektrische voertuigen rondrijden dan eerder werd gedacht. Ook zijn in de berekeningen nieuwe wetenschappelijke inzichten gebruikt. Wel moeten alle voorgenomen plannen worden uitgevoerd om het doel te halen. Lees meer over Schone Lucht Akkoord: Betere luchtkwaliteit in 2030 leidt tot meer gezondheidswinst

In het vernieuwde vakblad Ruimte van de Vlaamse Vereniging voor Ruimte & Planning vind je een reeks artikelen over erfgoed als hefboom om ruimtelijke projecten betekenisvoller te maken. Dat kan in uiteenlopende projecten: verdichtende steden (Brugge, Gent, Mechelen), werken met een landschapsbiografie (Kempense Heuvelrug), militair- en industrieel erfgoed, transformatie van oude gebouwen en praktijkvoorbeeld over de grens ('s-Hertogenbosch).  Lees meer over Ruimte over erfgoedintegratie bij ruimtelijke ontwikkelingen

Wordt de Omgevingswet daadwerkelijk de versneller van uiteenlopende opgaven (woningbouw, netcongestie, stikstof) in de fysieke leefomgeving? Deze maand reageren de decentrale overheden, de Kamers en verantwoordelijk minister Boekholt-O’Sullivan (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) op een kritische tweede rapportage (‘Werk aan de Winkel’) van de Evaluatiecommissie Omgevingswet van begin dit jaar. Wat moet er in de omgang met de wet veranderen om gebiedsprocessen in den lande vlot te trekken? Lees meer over Decentrale koepels: betere facilitering door Rijk nodig bij implementatie Omgevingswet