Leefomgeving

Gedeputeerde Staten (GS) van de provincie Utrecht hebben het definitieve Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG) 2026-2035 vastgesteld. In dit programma staat hoe de provincie de komende jaren werkt aan natuurherstel, verbetering van water en bodem, klimaatopgaven en een toekomstbestendige landbouw. Het UPLG bevat een samenhangend pakket aan maatregelen dat vergunningverlening stapsgewijs weer mogelijk maakt. Tegelijk met het UPLG hebben GS de conceptbeantwoording van de zienswijzen op de Ontwerp wijziging Omgevingsvisie en Omgevingsverordening vastgesteld. Het programma voor het landelijk gebied hangt hier nauw mee samen. Lees meer over UPLG vastgesteld: bouwen aan de toekomst van het Utrechts landelijk gebied

Het kabinet wil maatschappelijke opgaven sneller en beter uitvoeren. Daarom zet minister Elanor Boekholt-O'Sullivan (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) zich in voor eenvoudiger regels, processen en procedures. Zo kunnen plannen in de fysieke leefomgeving sneller worden uitgevoerd. (...) Naar aanleiding van adviesrapport STOER (Schrappen Tegenstrijdige en Overbodige Eisen en Regelgeving) zijn de eerste voorstellen om regels te vereenvoudigen opgepakt. Lees meer over Minister gaat door met vereenvoudiging van regels en procedures voor snellere uitvoering van ruimtelijke opgaven

Eindhoven en de Brainportregio hebben te maken met een overvol elektriciteitsnet. Door de sterke groei van woningbouw, elektrisch vervoer, verduurzaming en bedrijvigheid stijgt de vraag naar stroom sneller dan het net kan worden uitgebreid. Hoewel netbeheerders Enexis en TenneT volop werken aan uitbreiding van het elektriciteitsnet, zal de schaarste naar verwachting nog jaren aanhouden. Daarom heeft de gemeente Eindhoven een impactanalyse uitgevoerd naar de gevolgen van netcongestie voor de ontwikkeling van de stad. Gevolgen voor woningbouw, voorzieningen en bedrijven Uit de impactanalyse komt naar voren dat de ambitie om tot 2036 circa 40.000 woningen te bouwen onder druk komt te staan. Lees meer over De impact van netcongestie op de groei en ontwikkeling van Eindhoven

Architectuurhistoricus Kirsten Schipper heeft een boek geschreven over de geschiedenis van architectuurbeleid in Nederland. In Meer ruimte voor architectuur - Over architectuurbeleid en bouwcultuur richt ze zich met name op de afgelopen 35 jaar, waarin eerst architectuurbeleid werd opgetuigd, om vervolgens weer te worden afgebroken. Lees meer over Kirsten Schipper: “Sterke bouwcultuur draagt bij aan betere samenleving”

Eerst de weg, brug of metrolijn, daarna pas de woningen. Decennialang was ‘eerst rijden, dan bouwen’ een vast uitgangspunt in de Nederlandse ruimtelijke ordening. Door de grote woningbehoefte staat dat principe onder druk. Niet omdat mobiliteit minder belangrijk is, maar omdat de maatschappelijke prioriteiten verschuiven. Arcadis voerde het onderzoek 'Koppeling Mobiliteit & Woningbouw' uit in opdracht van de Landelijke Versnellingstafel Woningbouw. Lees meer over ‘Eerst rijden, dan bouwen’ is niet langer houdbaar

De verkiezingen zijn geweest en het coalitieakkoord ligt er. Daarmee start voor veel gemeenten een volgende stap: economische ambities vertalen naar concrete keuzes over ruimtegebruik. Juist onder druk van woningbouw, netcongestie, verduurzaming en andere ruimtelijke opgaven vraagt dit om scherpe en navolgbare afwegingen. Het omgevingsprogramma biedt hiervoor het bestuurlijk afwegingskader en helpt om keuzes vast te leggen en daar ook naar te handelen. In het whitepaper ’Grip op ruimte voor economie’ laat Stec Groep zien hoe u een omgevingsprogramma opstelt dat richting geeft aan ruimtelijke keuzes én uitvoerbaar is in de praktijk. Lees meer over Grip op ruimte voor economie met een sterk omgevingsprogramma

Het kabinet presenteerde op 26 juni het maatregelenpakket ‘Weer ruimte voor boer, natuur en bouw’. Dit pakket bevat voorstellen voor de aanpak van stikstof, natuurherstel, landbouw, vergunningverlening en ruimte voor maatschappelijke ontwikkelingen, zoals woningbouw en energie. De provincie Zuid-Holland heeft een analyse gemaakt van de maatregelen en de mogelijke betekenis hiervan voor onze provincie. Lees meer over Provincie Zuid-Holland deelt analyse van Rijksmaatregelenpakket landbouw, natuur en stikstof

Rijk en provincies gaan ruimtelijke keuzes eerder gezamenlijk afwegen. Daardoor moeten conflicten tussen woningbouw, energie, defensie, natuur, landbouw en economie eerder zichtbaar worden. De vernieuwde NOVEX-werkwijze moet voorkomen dat plannen pas worden afgestemd wanneer ze vastlopen en zo de uitvoering van gebiedsontwikkelingen versnellen. Lees meer over Einde aan ruimtelijke impasses: Rijk en provincies zetten in op doorlopende dialoog

Uit onderzoek van het RIVM en WUR blijkt dat het in theorie mogelijk is om een rekenmethode te maken die wetenschappelijk onderbouwde informatie geeft over de gezondheidsrisico’s van gewasbeschermingsmiddelen voor lokale situaties. Of deze methode gemeenten ook in de praktijk kan helpen bij het inrichten van de woonomgeving moet nog verder worden onderzocht.  Lees meer over Nieuw rekenmodel kan eerste stap zijn naar meer duidelijkheid over gewasbeschermingsmiddelen en woonafstand

Verouderde bedrijfspanden en een gebrekkige ontsluiting domineren het aanzicht van Noordpoort, een industrieterrein aan de noordzijde van Meppel. De komende jaren moet de ‘poort’ gefaseerd uitgroeien tot een stadsentree met een moderne infrastructuur, een waterrijk profiel en 1.000 woningen. Lees meer over Gebiedsontwikkeling Noordpoort Meppel: patchwork aan het water

In Blauwe Kamer (nr 2)  buigen gasthoofdredacteuren Michelle Provoost en Wouter Vanstiphout zich over de de aanpak van complexe opgaven. Hun vertrekpunt is niet te handelen vanuit processen of theoretische modellen, maar vanuit pragmatiek en gezond verstand. Ze formuleren motto's zoals 'nooit meer slopen' en 'elke nieuwe wijk Parisproof' om via de weg complexe systemen te veranderen. Ze interviewen Melanie Schmit (Housing First-beweging) over het principe 'een huis voor iedereen', Hans Stegeman (econoom) over wat nodig is om tot een andere economie te komen en Ronald Buiting (ecoloog) over zijn stelregel 'alles groen, tenzij'. Verder in dit nummer een portret van Yoran van Boheemen en Femke Visser van bureau LOF, een reportage over de stand van zaken van de bouwlocatie Rijnenburg en twee projecten: nieuwe buurtschappen van Veghels Buiten en een passerelle in het Zwolse stationsgebied. Lees meer over Blauwe Kamer: ''We beginnen gewoon alvast"

De Brede Basismonitor Noord-Holland 2026 laat zien dat vooral op het gebied van wonen, natuur en milieu ontwikkelingen onder druk staan. De economie blijft groot en de provincie doet het goed op het gebied van welzijn, samenleving en gezondheid. Lees meer over Sterke economie, maar groeiende druk op wonen en leefomgeving in Noord-Holland

De ruimtelijke inrichting van Nederland bevindt zich op een kantelpunt. Waar decennialang impliciete maar krachtige uitgangspunten richting gaven aan de ontwikkeling van steden en landschap, ontbreekt tegenwoordig een breed gedeeld perspectief. Tegelijkertijd groeit de behoefte aan richting en keuzes: bij overheden, maar ook bij maatschappelijke organisaties, bedrijven en burgers. De vraag is hoe in een complexe, snel veranderende context opnieuw houvast kan ontstaan. Een nieuwe planningsdoctrine kan daarin voorzien, zo stelt Co Verdaas voor. Lees meer over Bouwen aan een adaptieve én robuuste planningdoctrine

Sinds december 2025 geldt de Europese richtlijn bodemmonitoring. Deze verplicht lidstaten onder andere hun bodems te monitoren en de gezondheid ervan te beoordelen. Bodemgezondheid gaat over de mate waarin de bodem bijvoorbeeld water kan vasthouden, koolstof kan opslaan, en voedingstoffen aan planten kan geven. De richtlijn moet binnen drie jaar worden omgezet naar Nederlandse wetgeving; uiterlijk 17 december 2031 moet de bodemgezondheid zijn beoordeeld. Daarna moet Nederland dat elke zes jaar doen. De richtlijn geeft lidstaten veel keuzes hoe ze hem in hun nationale wetgeving gaan invullen. Het RIVM en Wageningen Environmental Research (WENR) hebben deze keuzes op een rij gezet. Lees meer over Verkenning monitoring bodemgezondheid in Nederland

De leefbaarheid in Nederland daalde voor het eerst sinds de metingen in 2002 licht, maar blijft gemiddeld goed. Vooral in sterk stedelijke gebieden, zoals de vier grote steden (G4) en grote delen van de G40, is de leefbaarheid gemiddeld gedaald. Bewoners ervoeren hier iets meer overlast en onveiligheid en ook de kwaliteit van woningen en de leefomgeving stonden meer onder druk. In gemeenten buiten de G4 en G40 blijft de leefbaarheid licht stijgen, bijvoorbeeld door woningbouw en meer sociale samenhang. Lees meer over Leefbaarheid in Nederland daalt licht, blijft gemiddeld goed

Het RIVM heeft in opdracht van het ministerie van IenW een landelijke inventarisatie uitgevoerd van gebouwen of locaties over, onder of in transportroutes vervoer gevaarlijke stoffen over de weg, vaarweg en het spoor. Hiervoor heeft het RIVM samengewerkt met partijen als ProRail, NS, Rijkswaterstaat, het Landelijk Platform Veiligheid Leefomgeving (LPVL), omgevingsdiensten en gemeenten.  Lees meer over Inventarisatie gebouwen of locaties over, onder of in transportroutes vervoer gevaarlijke stoffen over de weg, vaarweg en het spoor

AI en data veranderen hoe we keuzes maken in de ruimtelijke ordening. Dit nummer van ROmagazine verkent hoe technologie de sector versnelt, verrijkt en uitdaagt. Met artikelen over verantwoord inzetten van AI,  tijdwinst door AI bij vergunningverlening (in Aalten en Winterswijk), lokale AI en publieke regie (een reflectie op de nieuwe machtsverhoudingen), met digitale hulpmiddelen meer uit bewonersgesprekken halen, vier tools voor de ruimtelijke professional, hoe de stad kan leren van interacties tussen AI-agents van burgers en die van de stad, 'geospatial knowledge graphs' (maken onzichtbare relaties in de ruimte zichtbaar en doorzoekbaar), de fysieke voetafdruk van AI, het borgen van datakwaliteit en functies mengen met hulp van data-analyses en 'digital twins'.. Verder artikelen over de spoorbeheerder als actieve ruimtelijke partner. van overheden en ontwikkelaars en hoe het landschap richting geeft aan het gebiedsperspectief in Udenhout. Lees meer over ROmagazine: Digitalisering als nieuwe horizon voor ruimtelijke ordening

Tijdens de Dag van de Ontwerpkracht in Almere is op 30 juni de publicatie ‘Gids - Ontwerpen aan onze toekomst’ gepresenteerd. Voor de publicatie, een initiatief van Platform Ontwerp NL en de Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp, zijn honderd ontwerpend onderzoeken uit de afgelopen tien jaar geanalyseerd. De lessen daaruit zijn vertaald naar praktische inzichten voor opdrachtgevers en ontwerpers die werken aan de ruimtelijke opgaven van Nederland. De publicatie is een eerste stap in het beter begrijpen en benutten van de kracht van ontwerpend onderzoek. Lees meer over Ontwerpen aan onze toekomst

Provincie en Staatsbosbeheer voeren de komende vijf jaar grootschalige herstelmaatregelen uit in veengebied de Weerribben. Daarvoor ontvangen zij, samen met partners, een Europese LIFE-subsidie van € 4.206.913 via het project REWETPeat4LIFE. Lees meer over Overijssel en Staatsbosbeheer investeren in natuurherstel Weerribben

De huidige manier van werken aan gezonde gebiedsontwikkelingen is qua financiële logica vooral ingericht op de korte termijn, stellen onderzoekers. Daarom komen vijf partijen met een nieuwe handreiking om gezondheid structureel mee te nemen in gebiedsontwikkeling. Daarmee wordt tevens de maatschappelijke waarde op de lange termijn gerealiseerd, stellen Marloes van der Klauw en Vincent Luyendijk. Lees meer over Een waardegedreven benadering van gezonde gebiedsontwikkeling