Kennisdossier Armoede en schulden

Voor veel huishoudens in Nederland geldt nog altijd dat zij moeilijk kunnen rondkomen of problematische schulden hebben. De armoedecijfers lieten in 2024 volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) na een jarenlange daling zelfs weer een lichte stijging zien. Werd in 2023 nog 2,7 procent van de volwassen bevolking aangemerkt als arm, in 2024 steeg dit naar 3,1 procent. Het percentage kinderen in armoede bleef in 2023 en 2024 gelijk met 2,8 procent. Het Centraal Planbureau schrijft in het Centraal Economisch Plan 2026 dat de armoede in 2025 nog enigszins daalde door loonstijgingen en beleidsmaatregelen, naar 3,0% van de volwassenen en 2,6% van de kinderen. Zij voorspellen dat de armoede in 2026 zal dalen naar 2,5 procent van de volwassen bevolking en 2,3 procent van de kinderen en dat dit aandeel in 2027 gelijk zal blijven. Gezien de huidige geopolitieke spanningen en stijgende energieprijzen is deze voorspelling echter allerminst zeker.

Terwijl het aantal huishoudens met problematische schulden in de periode van 2021 tot 2024 jarenlang steeg, stelt het CBS dat tussen 2024 en 2025 het aandeel huishoudens met geregistreerde problematische schulden licht is afgenomen: van 8,9 procent begin 2024 naar 8,6 procent op 1 januari 2025.

Het CBS constateert dat huishoudens met geregistreerde problematische schulden relatief vaak tot sociaaleconomisch kwetsbare groepen behoren. Het gaat hierbij om huishoudens die als arm aangemerkt kunnen worden, minder vermogen en vaker inkomen uit een uitkering hebben en/of minder vaak in het bezit zijn van een diploma op minimaal havo-, vwo-, of mbo 2-4 niveau. Verder is er binnen deze huishoudens vaker sprake van een persoon met een flexibel contract of van huishoudens met een zelfstandige (inclusief ZZP’ers).

Huishoudens met langdurige problematische schulden (twee jaar of langer) behoren vaker tot sociaaleconomisch kwetsbare groepen dan de totale groep huishoudens met problematische schulden. Hun aandeel steeg de laatste jaren van 61,1 procent op 1 januari 2024 naar 66,3 procent op 1 januari 2025.

Met de sterk toegenomen inflatie en de hoge energieprijzen kwamen de afgelopen jaren veel huishoudens in de knel. Dit leidde tot een groeiende belangstelling voor het thema bestaanszekerheid bij zowel de politiek als bij maatschappelijke organisaties, met een hernieuwde focus op inkomenszekerheid en (het tegengaan) van armoede en schulden. In het huidige coalitieakkoord van Jetten I is de term echter niet meer te vinden. Wel is de overheid juni 2025 gestart met het Nationaal Programma Armoede en Schuldhulpverlening, dat inzet op het niet laten toenemen van armoede, het tegengaan van de langetermijneffecten van kinderarmoede en het helpen vooruitkomen van mensen in armoede. Het programma heeft vooral oog voor de groep werkende armen en kinderen in armoede en focust verder op passende ondersteuning naar werk en participatie, het vereenvoudigen en verhogen van het gebruik van inkomensondersteunende maatregelen en preventie.

Gemeenten spelen een belangrijke rol bij het ondersteunen van inwoners, ondernemers en maatschappelijke voorzieningen die financieel in de knel zitten met lokale inkomensondersteunende maatregelen en schulddienstverlening. Zij merken dat het ingewikkeld is om inwoners, en dan vooral werkende armen en ondernemers, te bereiken.

Doel van het kennisdossier

In dit kennisdossier vind je een bundeling van de meest actuele en relevante inhoudelijke kennis rond de thema’s inkomenszekerheid en armoede en schulden. Het kennisdossier ondersteunt (lokale) bestuurders, beleidsmedewerkers, professionals en andere geïnteresseerden in hun werk. In dit dossier vind je relevante cijfers over de situatie in Nederland en de laatste stand van zaken rond de wet- en regelgeving, nieuws, actuele publicaties en goede voorbeelden. Op een aantal deelonderwerpen zoomen we in, zoals vroegsignalering, jongeren, werkende armen en beeldvorming en taal. We hebben daarbij vooral aandacht voor de beleidsmogelijkheden van gemeenten en haar partners.